ग्यासमा १०५ रुपैयाँ मूल्यवृद्धि, उद्योगीबीच विरोधाभास

काठमाडौं । एलपी ग्यासमा प्रतिसिलिन्डर १०५ रुपैयाँ मूल्यवृद्धि गरिए पनि त्यसको औचित्यबारे ग्यास उद्योगीबीच नै विरोधाभास देखिएको छ । एक उद्योगी संगठनले सडकको दूरी नबढेकाले मूल्य बढाउनुपर्ने आवश्यकता नरहेको बताएको छ भने अर्कोले कृष्णभीर सडक अवरुद्ध भएपछि वैकल्पिक मार्ग प्रयोग गर्दा ढुवानी दूरी र लागत बढेकाले मूल्य बढाउनुपरेको दाबी गरेको छ ।
एलपी ग्यास उद्योग संघ नेपालका अध्यक्ष कृष्णभक्त श्रेष्ठले आफ्नो संघअन्तर्गतका उद्योगले मूल्यवृद्धि नगरेको स्पष्ट पारे । उनका अनुसार सडकको दूरी नबढेकाले ग्यासको मूल्य बढाउनुपर्ने अवस्था छैन ।
‘हाम्रो संघअन्तर्गतका उद्योगले मूल्य बढाएका छैनन् । सडकको दूरी बढेको छैन र मूल्य बढाउनुपर्ने आवश्यकता पनि छैन,’ श्रेष्ठले भने ।
तर नेपाल एलपी ग्यास उद्योग संघका अध्यक्ष दीवान चन्दले भने नियमित सडक अवरुद्ध भएपछि वैकल्पिक बाटोबाट ग्यास ढुवानी गर्नुपरेकाले दूरी बढेको र त्यसबाट अतिरिक्त लागत परेको जिकिर गरे । यही अतिरिक्त लागतका कारण मूल्य समायोजन गर्नुपरेको उनको भनाइ छ ।
उद्योगीका दुई संगठनका अध्यक्षबाटै फरक दाबी आएपछि ग्यासको मूल्यवृद्धिको वास्तविक आधारमाथि प्रश्न उठेको छ । अझ मूल्य निर्धारण र आपूर्ति व्यवस्थापनमा भूमिका रहेको नेपाल आयल निगमले वैकल्पिक मार्गबाट ग्यास आपूर्ति भइरहेको पुष्टि गरे पनि प्रतिसिलिन्डर १०५ रुपैयाँ मूल्य बढाउनुको लागत आधार भने खुलाएको छैन ।
निगमका अनुसार भदौ १४ मा त्रिशूली नदीले पृथ्वी राजमार्गको कृष्णभीर खण्ड कटान गरेपछि पेट्रोलियम ट्यांकर तथा ग्यास बुलेट उक्त मार्गबाट काठमाडौं आउन नसक्ने अवस्था बनेको थियो । त्यसपछि त्रिभुवन राजपथ हुँदै काठमाडौं उपत्यकामा पेट्रोलियम पदार्थ तथा एलपी ग्यास आपूर्ति भइरहेको निगमले जनाएको छ ।
हाल तराईका ग्यास उद्योगमा सिलिन्डर भरेर त्रिभुवन राजपथ हुँदै काठमाडौं ल्याउने व्यवस्था गरिएको निगमको भनाइ छ । आपूर्ति सहज बनाउन सार्वजनिक बिदाका दिनमा समेत ग्यास रिफिलिङ गर्न उद्योगहरूलाई निर्देशन दिइएको छ ।
निगमका अनुसार भदौ १८ मा अर्थात् बिहीबार विभिन्न ब्रान्डका करिब २४ हजार ५०० र भदौ १९ शुक्रवार करिब ३४ हजार १३४ ग्यास सिलिन्डर काठमाडौं ल्याउने व्यवस्था गरिएको थियो ।
उपभोक्ता मञ्चको आपत्ति
राष्ट्रिय उपभोक्ता मञ्चले भने विपद्को समयमा ग्यासको मूल्य बढाइएको भन्दै तत्काल फिर्ता लिन माग गरेको छ ।
मञ्चका अध्यक्ष प्रेमलाल महर्जनले शुक्रवार जारी गरेको विज्ञप्तिमा बाढी तथा अन्य प्राकृतिक विपत्तिबाट नागरिक पीडित भइरहेका बेला अत्यावश्यक वस्तुको मूल्य बढाउनु अमानवीय र गैरजिम्मेवार भएको बताए ।
मञ्चले ‘लामो बाटोबाट ढुवानी गर्नुपरेको’ बहानामा मूल्य बढाइएको आरोप लगाउँदै मूल्यवृद्धिमा संलग्न उद्योगी तथा व्यवसायी र त्यसमा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा संलग्न नेपाल आयल निगमका सम्बन्धित पदाधिकारीमाथि उच्चस्तरीय छानबिन गर्न माग गरेको छ ।
मञ्चले विपद्को समयमा एलपी ग्यासलगायत दैनिक उपभोग्य वस्तुको सहज, सुलभ र नियमित आपूर्ति सुनिश्चित गर्न पनि सरकारसँग आग्रह गरेको छ ।
निगमले भने विपद्का बेला पेट्रोलियम पदार्थ र ग्यासको आपूर्ति नियमित राख्न वैकल्पिक व्यवस्थाबाट काम भइरहेको जनाएको छ ।
भोटेकोशी नदीमा भदौ १० मा आएको बाढीबाट रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा र चितवनलगायतका जिल्लामा ठूलो क्षति भएपछि उद्धार कार्यमा आवश्यक पेट्रोलियम पदार्थको आपूर्ति पनि निगमले व्यवस्थापन गरिरहेको जनाएको छ ।
उद्धारमा प्रयोग भइरहेका हेलिकप्टरका लागि नेपाली सेनासँगको समन्वयमा नुवाकोटस्थित सेनाको ब्यारेकबाट हवाई इन्धन रिफ्युलिङको व्यवस्था गरिएको र भदौ १० देखि हालसम्म १ लाख २० हजार लिटर हवाई इन्धन पठाइएको निगमले जनाएको छ ।

त्यस्तै, बाढी प्रभावितका लागि उपलब्ध गराउने १ हजार २५० थान एलपी ग्यास सिलिन्डरमध्ये रसुवा र नुवाकोटमा हालसम्म ५७५ थान पठाउने व्यवस्था गरिएको निगमको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।
१०५ रुपैयाँको हिसाबमा मतभेद
नियमित मार्ग अवरुद्ध भएपछि वैकल्पिक बाटो प्रयोग गर्नुपरेको विषयमा निगम र उद्योगीबीच समान धारणा देखिए पनि त्यसबाट प्रतिसिलिन्डर १०५ रुपैयाँ अतिरिक्त लागत कसरी निर्धारण भयो भन्ने विषयमा स्पष्टता छैन ।
एकातिर उद्योगी संगठनका अध्यक्षले दूरी नबढेको र मूल्यवृद्धि आवश्यक नरहेको बताएका छन् । अर्कोतिर अर्को उद्योगी संगठनले दूरी बढेकै कारण लागत बढेको दाबी गरेको छ । निगमले पनि वैकल्पिक मार्ग प्रयोग भएको पुष्टि गरेको छ, तर त्यसको अतिरिक्त लागत सार्वजनिक गरेको छैन ।
वैकल्पिक मार्गको वास्तविक दूरी, ढुवानी लागतमा भएको वृद्धि, उद्योगीले थप व्यहोर्नुपरेको खर्च र त्यसको प्रतिसिलिन्डर भार कति पर्छ भन्ने विवरण सार्वजनिक भएमा मात्रै मूल्यवृद्धि उपभोक्तामाथि थपिएको वास्तविक लागत हो वा विपद्को अवस्थाको फाइदा उठाउँदै गरिएको मूल्य समायोजन हो भन्ने छुट्याउन सहज हुने उपभोक्ताहरूको भनाइ छ ।