न्यूयोर्कमा राष्ट्रसंघीय महाभेला, जम्मा हुँदै विश्वका नेताहरू

न्यूयोर्क (अमेरिका) । आइतबार बिहान न्यूयोर्कको मौसममा अचानक परिवर्तन आयो, बिहानैदेखि सिमसिम पानी पर्न थाल्यो । यतिखेर यहाँको मौसम हल्का चिसो हुँदै गएको छ ।
तर, यहाँ मंगलबारदेखि संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा उच्चस्तरीय राजनीतिक सम्बोधन सुरु हुने भएकाले राजनीतिक एवं कूटनीतिक माहोल भने तात्दै छ । उक्त सम्मेलनमा १३० देशका सरकार प्रमुखले सम्बोधन गर्ने राष्ट्रसंघका प्रवक्ताले यस अगाडि जानकारी दिइसकेका छन् ।
यतिखेर न्यूयोर्क सहरका अधिकांश होटलहरू भरिभराउ छन् । होटलका परिसर तथा वरपरसमेत महासभामा सहभागी हुन आएका विभिन्न देशका प्रतिनिधिहरूको चहलपहल देखिन्छ । विभिन्न देशका र अमेरिकाकै पनि अन्यत्र ठाउँबाट आएका मिडियाकर्मीहरूको पनि यतिखेर यहाँ भिडभाड देखिन्छ । राष्ट्रसंघीयको महासभाको समाचार संकलनका लागि उनीहरू खटिएर आएका र आफ्ना काम सुरु गरिसकेका छन् ।
समाचारमा जनाइएअनुसार सोमबार नै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प वासिङ्टन डीसीबाट न्यूयोर्क आइपुग्ने कार्यतालिका रहेको छ । यसैगरी इजरायलका प्रधानमन्त्री वेन्जामिन न्यातन्याओलगायतका नेताहरू न्यूयोर्क आइपुग्दैछन् ।
विश्वभरिका शासकदेखि प्रशासकसम्म अभियन्तादेखि पत्रकारसम्म अमेरिकाको वित्तीय राजधानी रहेको न्यूयोर्कमा आगामी दश दिनसम्म खचाखच रूपमा भरिनेछन् । विदेशी विशिष्ट पाहुनाहरू र त्यसमाथि पनि सरकार प्रमुखहरूको बसाइ यही एक माइलभित्र रहेका सुविधा सम्पन्न र विश्वकै महँगा होटलहरूमा रहने गरेका छन् । तीमध्ये मिलेनियम हिल्टन न्यूयोर्क वान यूएन प्लाजा, द वेस्टटिन न्यूयोर्क ग्राण्ड सेन्ट्रल वालड्रफ अस्टोरिया न्यूयोर्क, हयाट ग्राण्ड सेन्ट्रललगायतका होटेलहरूमा बुकिङका लागि बन्द गरिएको छ । यस अगाडि बुकिङ भइसकेका या कतिपय मिशनहरू (राष्ट्रसंघका लागि दूतावास) अग्रिम बुकिङ गरिसकेका छन् ।
यतिखेर ती होटलका कर्मचारीहरूलाई भ्याइ नभ्याइरहेको देखिएको छ । उनीहरू पनि पाहुनाहरूको सहयोगका लागि तत्परताका साथ लागिपरेका देखिन्छन् । उनीहरू कुनै पनि पाहुनाको लागि सहयोग गर्न उत्तिकै तयारी अवस्थामा रहेका छन् । त्यसो त न्यूयोर्कको पर्यटन सिजन समर भएपनि सेप्टेम्बरदेखि डिसेम्बरसम्म निकै चहल पहल देखिन्छ ।
अहिले राष्ट्रसंघको मुख्यालयमा वरिपरि पैदल हिँड्न बन्द गरिएको छ भने न्यूयोर्क पुलिसले ठूलो संख्यामा क्याडेट परिचालन गरिसकेको छ । यहाँ वरपर भारी संख्यामा ब्यारियरहरू राखिएको छ । उच्चस्तरीय सप्ताह भएकाले कारगेड, स्कर्टिङ गर्नेदेखि पाहुनाहरूलाई होटल र एयरपोर्टसम्म पु¥याउन कतिपय बाटोहरू एकतर्फी आवागमन र कतिपय बन्द गरिएको छ । राष्ट्रसंघले नै भिजिटरहरूको लागि अक्टोबर १२ सम्मलाई बन्द गरेको छ ।
यहाँ आवागमनका लागि बाटोहरू बन्द भएपनि सर्वसाधारणका लागि भने अण्डर ग्राउण्डबाट चल्ने रेलवे सिष्टम भएकाले आफ्ना काममा आवात जावत गर्न लागि गाह्रो हुँदैन ।
मुख्य रूपमा मिड म्यानहटन, युनाइटेड नेशन हेडक्वार्टर लगायतका सडक बन्द गरेर सार्वजनिक कार्यक्रमहरूको अयोजना गर्न पनि रोक लगाइएको छ । न्यूयोर्क सिटीकी पुलिस कमिशनर जेसिका टिश्चले संवाददाताहरूसँग कुरा गर्दै भनिन्, ‘न्यूयोर्क पुलिस डिपार्टमेन्ट पूर्ण रुपमा तयार र सतर्क रहेका छौं ।’
न्यूयोर्कको एक स्थानीय होटलमा कार्यरत समिर पाँडेका अनुसार यहाँका होटलहरूमा सबैभन्दा व्यस्त सिजन सेप्टेम्बर नै हो, तर हामीहरूलाई महासभामा भाग लिन आउनेहरूको विषयमा विशेष भनिएको हुँदैन । उनका अनुसार यो समयमा होटेलहरूको उच्च दरको बुकिङ भएकाले मूल्य पनि महङ्गो पर्ने हुन्छ । त्यसैले तीन महिना अगाडि बुकिङ गरेको खण्डमा किफायति मूल्यमा होटल प्राप्त गर्न सकिन्छ ।
म्यानहटनमा नै खुद्रा पसल चलाएर बसेका ओमप्रकाश खण्डेवाल यो समयमा उपहारका सामानहरूको व्यापार बढी हुने बताउँछन् । उनले विगत एक दशकमा सेप्टेम्बर महिनामा जहिले पनि व्यापार बढी हुने तथ्यांक आफूसँग रहेको बताउँछन् ।
न्यूयोर्कमा नै बसेर उबर चलाउँदै आएका तिलक गुरुङका अनुसार यो सिजनमा धेरै स्थानमा अवरोध हुने भएकाले छोटो यात्रालाई पनि लामो समय लाग्ने, अन्तिम समयमा रुट परिवर्तन गराइदिने गरेकाले हैरानी त हुन्छ । गुरुङका अनुसार यो समयमा सबवे (रेल) बाट यात्रा गर्दा धेरै सजिलो र किफायति हुन्छ ।
संयुक्त राष्ट्रसंघको मुख्यालय न्यूयोर्कमा जारी महासभा आगामी २९ सेप्टेम्बरसम्म जारी रहनेछ । यसपटकको महासभाको मुख्य नारा ‘विश्वासको पुर्नस्थापना, रुपान्तरणको व्यवस्थापनः सबैको लागि कार्य गर्ने संयुक्त राष्ट्रसंघ’ रहेको छ ।

नेपालको तयारी
न्यूयोर्कस्थित नेपालको संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि स्थायी नियोगका अनुसार प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले महासभाको ८१औं सेसनलाई २४ सेप्टेम्बरमा सम्बोधन गर्ने भएका छन् । यस सम्बोधनका लागि आवश्यक सम्पूर्ण तयारी पूरा भएको छ । यसैगरी परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल सोमबार महासभामा भाग लिनका लागि न्यूयोर्क पुगिसकेका छन् ।
भोटेकोशी बाढीका कारण नेपालले निकै ठूलो क्षति व्यहोर्नुपरेकाले यस पटकको महासभामा नेपालमाथि नै विश्वको ध्यान पुग्ने देखिएको छ । त्यसैले पनि यो महासभामा नेपालको सहभागिता र उपस्थिति महŒवपूर्ण रहेको छ ।
महासभाको एक मुख्य एजेण्डा नै जलवायु परिवर्तन हो । यसलाई नेपालले मुख्य रुपमा प्रभावित देशको उदाहरण सहित आफनो आवाजलाई वुलन्द बनाउन सक्नेछ । एकातिर विश्व जगतले समुन्द्रको सतह बढ्ने र त्यसले मानवीय, ऊर्जा, पूर्वाधारको क्षति वढाउने भन्दै चिन्ता व्यक्त गरिरहेका छन् । अर्कातर्फ विश्वका उच्च शिखरहरू मध्ये नेपालका आठ शिखर पग्लिदै गएर अन्तत्वगत्वा समुद्र सतह वृद्धि नै हुनेछ । त्यसैले नेपालले आयोजना गर्ने ‘सगरमाथा टु दि सी लेभल’ भन्ने नाराका साथ ‘साइडलाइन इभेन्ट’ महŒवपूर्ण हुने नै छ ।
त्यसमाथि नेपालले हरित ग्याँस उत्सर्जनमा कम योगदान तर क्षतिमा बढी व्यहोर्नु परेकाले हानी नोक्सानीको विषयमा पनि विश्वको ध्यान आकर्षित गर्ने नै छ । विश्वका विकसित देशहरूले यसमा योगदान गर्ने कोष बढाउन दबाब दिने यो समय उपयुक्त भएकाले राष्ट्रसंघका अधिकारीहरू नै यसलाई जोडतोडका साथ उठाइरहेका छन् ।
संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले जलवायु परिवर्तनले देशहरू र मानिसहरूको जीवनमा पार्ने असर निकै खराब हुँदै गएको र यसको पछिल्लो प्रमाण नेपालको घटना हो भनेका थिए ।
गत बुधबार मात्रै पनि संयुक्त राष्ट्रसंघको मुख्यालय न्यूयोर्कमा ८१औं महासभाको उच्चस्तरीय सप्ताह सुरु हुन लागेको पूर्वसन्ध्यामा आयोजित पत्रकार सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै महासचिव गुटेरेसले उक्त धारणा राखेका थिए ।
संवाददाताहरूले उच्चस्तरीय बैठकहरूमा नेपालमा हालै आएको विपद् र विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धिको सम्वन्धमा कुनै ठोस नतिजाको अपेक्षा गर्न सकिन्छ भन्ने प्रश्नको जवाफ दिँदै महासचिव गुटेरेसले अगाडि थपे, ‘तीन वर्ष अगाडि म अन्नपूर्ण र सगरमाथाका हिमनदीहरूमा गएको थिएँ, त्यति बेला नै मैले भनेको थिएँ कि अवस्था निकै खराब हँुदै गइरहेको छ र कुनै पनि विनाशकारी घटना घट्न सक्छ र अहिले त्यस्तै भएको छ ।’
महासचिव गुटेरेसले जलवायु परिवर्तनले देशहरूको अवस्था अझै बिग्रन सक्ने भन्दै सचेत रहन समेत आग्रह गरेका छन् । यसैले यसपटकको महासभामा नेपालले जलवायु न्याय के कति मात्रामा प्राप्त गर्न सफल हुन्छ भन्ने त भविष्यको विषय हो तर नेपालले आफ्नो भनाइ राख्न उपयुक्त अवसर भने अवश्य प्राप्त गरेको छ । 
समयमा नै सचेतता नअपाउने हो भने सेप्टेम्बरमा सिमसिम परेको पानीजस्तै झन् बढ्दै जाने र दुई दशकपछि हिमपात भएर राष्ट्रसंघको महासभालाई नै अवरोध पु¥याउने पो हो कि ? त्यसैले जलवायु परिवर्तन जस्तो गम्भीर समस्याले विश्वको मानचित्रमा नै धक्का दिने भएकाले यसमा विश्वभरका सरकार प्रमुखहरूले प्रतिवद्धता अनुसारको काम गरेर भावी पिँढीका लागि सबल र सक्षम पृथ्वी हस्तान्तरण गर्न सफलता मिलोस् ।