नाफाको अंकभन्दा माथि उभिएको नेतृत्व

काठमाडौं – व्यवसायिक संसारमा कम्पनी बिक्री, मर्जर र अधिग्रहण सामान्य घटना हुन् । यस्ता प्रक्रियामा प्रायः संस्थापक, लगानीकर्ता वा शीर्ष व्यवस्थापन केन्द्रमा रहन्छन्, जबकि कर्मचारीहरू परिवर्तनको प्रभाव भोग्ने पक्ष बन्छन् । तर फाइबरबन्ड भन्ने कम्पनीका सीईओ ग्राहम वाकरको निर्णयले यही स्थापित अभ्यासलाई फरक ढंगले प्रस्तुत गर्‍यो । जसका कारण उनी यतिबेला निकै चर्चामा छन् ।

वाकर अमेरिकी राज्य लुइसियानामा रहेको फाइबरबन्ड कम्पनीका नेतृत्वकर्ता हुन् । फाइबरबन्ड पूर्वनिर्मित (प्रि–फ्याब्रिकेटेड) संरचना तथा औद्योगिक मोड्युलर भवन निर्माणमा विशेषज्ञ कम्पनी हो । अस्पताल, डाटा सेन्टर, टेलिकम्युनिकेसन, ऊर्जा र औद्योगिक पूर्वाधार क्षेत्रमा प्रयोग हुने संरचना निर्माण गर्दै आएको फाइबरबन्डले अमेरिकी बजारमा आफूलाई मजबुत रूपमा स्थापित गरेको थियो । कम्पनीको विस्तार, स्थायित्व र बजार विश्वसनीयतामा वाकरको नेतृत्व निर्णायक मानिन्छ ।

यही वर्षको अन्त्यतिर फाइबरबन्डलाई विश्वव्यापी पावर म्यानेजमेन्ट कम्पनी इटनले करिब १.७ अर्ब अमेरिकी डलरमा खरिद गर्ने सम्झौता भयो । यो फाइबरबन्डको इतिहासमै सबैभन्दा ठूलो व्यावसायिक निर्णय थियो । तर यो सम्झौता केवल रकमका कारण होइन, त्यससँग जोडिएको एउटा सर्तका कारण ऐतिहासिक बन्यो ।

कम्पनी बिक्रीका क्रममा ग्राहम वाकरले स्पष्ट सर्त राखे – बिक्री रकमको १५ प्रतिशत हिस्सा फाइबरबन्डका पूर्णकालीन कर्मचारीहरूलाई बोनसका रूपमा वितरण गर्नुपर्छ । यो १५ प्रतिशत रकम करिब २४ करोड अमेरिकी डलर बराबर पर्छ । फाइबरबन्डमा कार्यरत ५४० भन्दा बढी कर्मचारीहरू यो योजनाबाट लाभान्वित हुनेछन् । औसत हिसाबले हेर्दा प्रत्येक कर्मचारीले करिब ४ लाख ४३ हजार अमेरिकी डलर (६ करोड ३५ लाख) बराबरको बोनस पाउने अवस्था बन्यो । यो रकम एकैपटक होइन, पाँच वर्षको अवधिमा किस्ताबन्दी रूपमा वितरण गरिने व्यवस्था गरिएको छ ।

यो निर्णय फाइबरबन्डभित्र मात्र होइन, बाहिर पनि असामान्य मानियो । सामान्यतया यस्ता ठूला बिक्री सम्झौतामा कर्मचारी बोनस सीमित वा प्रतीकात्मक हुने गर्छ । तर वाकरले कर्मचारीहरूलाई कम्पनीको मूल्य सिर्जनामा प्रत्यक्ष साझेदारका रूपमा स्वीकार गर्दै बिक्री सम्झौतामै उनीहरूको हिस्सा सुनिश्चित गरिदिए ।

कम्पनीभित्र यो निर्णय सार्वजनिक हुँदा धेरै कर्मचारीहरूले सुरुमा विश्वास गर्न सकेनन् । केहीले यसलाई अफवाह ठाने, केहीले आधिकारिक पुष्टि मागे । पछि व्यवस्थापनमार्फत औपचारिक जानकारी आएपछि यो फाइबरबन्डको आन्तरिक इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो घोषणाका रूपमा लिइयो । कर्मचारीहरूका लागि यो बोनस केवल आर्थिक लाभ मात्र होइन, वर्षौंको योगदानको औपचारिक मान्यता थियो ।

ग्राहम वाकर स्वयंले विभिन्न माध्यममा दिएको अभिव्यक्तिमा भनेका छन् कि फाइबरबन्डको मूल्य केवल संरचना, उपकरण वा प्रविधिमा सीमित छैन । उनका अनुसार कम्पनीको वास्तविक शक्ति यहाँ काम गर्ने दक्ष जनशक्ति हो । उनले बिक्रीबाट प्राप्त सम्पूर्ण लाभ एक्लैले लिनु उपयुक्त नलागेको र कर्मचारीहरूको योगदानबिना यो सफलता सम्भव नहुने धारणा व्यक्त गरेका छन् ।

यो निर्णय सार्वजनिक भएपछि अमेरिकी तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यम, व्यवसायिक पोर्टल र सामाजिक सञ्जालमा यसको व्यापक चर्चा भयो । धेरैले यसलाई कर्मचारी– केन्द्रित नेतृत्वको उदाहरणका रूपमा व्याख्या गरे । केही विश्लेषकहरूले यो कदमले दीर्घकालीन रूपमा कर्पोरेट संस्कृतिमा सकारात्मक सन्देश दिने बताएका छन्, जहाँ कर्मचारीलाई लागत होइन, मूल्य सिर्जनाकर्ताका रूपमा हेर्न थालिन्छ ।

फाइबरबन्डको इतिहास हेर्दा कम्पनीले स्थिर वृद्धि, सीमित ऋण जोखिम र दीर्घकालीन परियोजनामा केन्द्रित रणनीति अपनाउँदै आएको देखिन्छ । यही स्थायित्वले इटनजस्तो बहुराष्ट्रिय कम्पनीलाई आकर्षित गरेको थियो । इटनका लागि फाइबरबन्ड पूर्वनिर्मित संरचना र मोड्युलर समाधानको क्षेत्रमा रणनीतिक विस्तारको माध्यम बनेको छ ।

कम्पनी बिक्रीपछि फाइबरबन्ड इटनको स्वामित्वमा सञ्चालन हुने भए पनि वाकरले स्थापना गरेको कार्यसंस्कृति र व्यवस्थापन मूल्यलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता गरिएको छ । कर्मचारी बोनस वितरणको व्यवस्थाले पनि संक्रमणकालमा कर्मचारी मनोबल उच्च राख्ने अपेक्षा गरिएको छ । ग्राहम वाकरको यो कदमले सीईओको भूमिकालाई नयाँ कोणबाट हेर्न बाध्य बनाएको छ । उनले देखाएका छन् कि ठूला व्यावसायिक निर्णयमा मानवीय पक्ष समेट्नु असम्भव छैन । नाफा, विस्तार र मूल्यांकनसँगै योगदानको न्यायोचित बाँडफाँट पनि नेतृत्वको हिस्सा हुन सक्छ भन्ने सन्देश फाइबरबन्डको यो घटनाले दिएको छ ।