अस्तित्व र भविष्यको लडाइँमा अफगानी

काबुल । अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा पुनरागमन गरेको केही महिनापछि नै अफगानिस्तानका महिला फुटबल खेलाडीहरू आफ्नो अर्को खेलको प्रतीक्षामा छन्। अचम्मको कुरा त के छ भने, हाल फिफाले त्यही देशलाई समर्थन गरिरहेको छ, जसले यी खेलाडीहरूलाई खेल्नका लागि भिसा दिन अस्वीकार गरेको थियो।
तीन वर्षअघि जब महिला फुटबल विश्वकप अस्ट्रेलियाका तिनै सहरहरूमा खेलिँदै थियो, जहाँ यी निर्वासित अफगान महिला खेलाडीहरू बसिरहेका थिए, तब उनीहरू निकै दुःख र निराशाका साथ त्यो खेल हेरिरहेका थिए। आफ्नो घर छोडेर अन्यत्र बसिरहेका यी खेलाडीहरूले त्यसबेलादेखि अहिलेसम्म लामो यात्रा तय गरिसकेका छन्। तर मार्च १ देखि अस्ट्रेलियामा सुरु हुने महिला एसियन कप उनीहरूका लागि एक प्रेरणा र पाठ दुवै बनेको छ। यसले उनीहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेल्न अझै पनि धेरै अवरोधहरू पार गर्न बाँकी रहेको कुरा सम्झाउँछ।
डिफेन्डर मुर्सल सादातले सन् २०२३ को विश्वकप सम्झँदै भनिन्, ‘त्यो बेला अफगानिस्तानको कुनै महिला राष्ट्रिय टोली थिएन। विश्वकपभरि मैले आफ्ना आँशु थाम्न सकिनँ, किनभने त्यसले मलाई गर्वका साथ आफ्नो देशका लागि खेल्न पाउने त्यो बेलाको सम्झना गरायो। सन् २०२१ मा तालिबानको पुनरागमनभन्दा अघि हाम्रो खेल निकै राम्रो थियो। आशा छ, अर्को छनोट चरणमा हाम्रो टोलीले पनि भाग लिनेछ।’
अफगानिस्तानको तर्फबाट विश्वकपमा खेल्ने सपना गत अक्टोबरमा एक कदम नजिक पुग्यो, जब ‘अफगान वुमन युनाइटेड’ को नाममा बनेको टोलीलाई फिफाले मान्यता दियो। यस टोलीले मोरक्कोमा भएको एक मैत्रीपूर्ण प्रतियोगितामा भाग पनि लियो।
फेरि प्रतिनिधित्व गर्न उत्सुक
चार वर्षको कडा सङ्घर्षपछि अन्ततः फुटबलको सर्वोच्च निकाय (फिफा) ले उनीहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा मान्यता दिँदा त्यो टोलीका लागि एउटा भावनात्मक उपलब्धि थियो। यद्यपि, यो ऐतिहासिक सुरुवातको चार महिना बितिसक्दा पनि टोलीले फेरि मैदानमा उत्रने अवसर पाएको छैन र उनीहरू अर्को खेलको पर्खाइमा छन्।
बेलायतमा बस्ने गोलकिपर इलाहा सफदारीले भनिन्, ‘मोरक्को हाम्रा लागि ठूलो खुड्किलो थियो, तर यो त सुरुवात मात्र हो। खेलाडीका रूपमा हामी सधैँ अफगानिस्तानको प्रतिनिधित्व गर्न आतुर छौँ। पक्कै पनि हामी थप अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरू चाहन्छौँ तर हामीले आफ्नो अनुशासन गुमाएका छैनौँ। हामी कडा मिहिनेत गरिरहेका छौँ र एउटा टोलीको रूपमा आफूलाई राम्रो बनाउँदैछौँ।’
लामो समयको मौनतापछि फिफाले जुन महिनाको अन्तर्राष्ट्रिय ब्रेकका दौरान अफगानिस्तानको टोलीले दुईवटा खेलमा भाग लिने घोषणा गरेको छ, विपक्षी टोलीको नाम भने अझै तय भइसकेको छैन। यसै महिनाको सुरुमा युरोपमा बस्ने खेलाडीहरूले इङ्गल्याण्डमा एक प्रशिक्षण शिविरमा भाग लिएका थिए भने अस्ट्रेलियामा बस्ने खेलाडीहरूका लागि पनि यसै वर्ष यस्तै शिविर सञ्चालन गर्ने योजना छ।
टोलीको मान्यताका लागि भएको सङ्घर्ष र चार वर्षसम्म अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलबाट टाढा रहनुपरेका कारण सिर्जना भएको खाडललाई हेर्दा, अर्को वर्ष ब्राजिलमा हुने विश्वकप अफगान टोलीका लागि निकै हतार हुने देखिन्थ्यो। मार्चमा हुने एसियन कपले नै एसियाबाट कुन टोलीहरू ‘ब्राजिल २०२७’ का लागि छनोट हुनेछन् भन्ने कुराको फैसला गर्नेछ।
महिला टोलीको भिसा अस्वीकृत हुनुको कारण
अफगानिस्तान जस्तै युएई पनि ‘ब्राजिल २०२७’ विश्वकपको हिस्सा हुने छैन, किनभने उनीहरू एसियन कपका लागि छनोट हुन सकेनन्। जुन महिनामा युएईले यो टोलीसँग प्रतिस्पर्धा नगर्ने कुरा पनि निश्चित जस्तै छ, किनकि गत अक्टोबरमा यही खाडी मुलुकले अफगान खेलाडीहरूलाई आफ्नो देश प्रवेश गर्न अनुमति दिन अस्वीकार गरेको थियो, जसका कारण अन्तिम समयमा प्रतियोगिता मोरक्कोमा सार्नुपरेको थियो।
युएईले आफ्नो बाचा किन तोड्यो भन्ने प्रश्नमा फिफाले पटक–पटक जवाफ दिन अस्वीकार गर्दै आएको छ। अहिले आएर तालिबानसँग युएईको सम्बन्ध नै यसको मुख्य कारण भएको प्रस्ट देखिन्छ। मानवअधिकारवादी वकिल एलिसन ब्याटिसन भन्छिन्, ‘युएईले कुनै पनि टोलीका लागि केही घण्टामै भिसा जारी गर्न सक्छ। यदि उनीहरूले फिफासँग कुरा गर्न बन्द गरे वा दिइसकेको भिसा फिर्ता लिए भने त्यो निकै अनौठो र असाधारण कुरा हो।’
युएईसँगको सम्बन्धमा जोड
यही आशङ्का धेरै खेलाडीहरूमा पनि छ, तर फिफाको मौनताले गर्दा स्थिति अझै प्रस्ट छैन। भिसा दिन अस्वीकार गरेको ठीक दुई महिनापछि डिसेम्बर २९ मा दुबई (युएई) मा नयाँ ‘वार्षिक विश्व फुटबल पुरस्कार’ समारोह आयोजना गर्ने घोषणा गर्दा फिफा त्यति मौन थिएन।
यो पुरस्कार समारोह अब फिफाको आधिकारिक वार्षिक कार्यक्रम हुनेछ, जहाँ विश्वका प्रभावशाली फुटबल व्यक्तित्वहरू भेला हुनेछन्। अक्टोबरमा भएको घटनालाई हेर्दा ‘अफगान वुमन युनाइटेड’ का खेलाडीहरू यस्तो कुनै समारोहमा सहभागी हुन नपाउने देखिन्छ।
अफगान खेलाडीहरू फिफाको समर्थनका लागि आभार व्यक्त त गर्छन्, तर फिफाले नै मान्यता दिइसकेको टोलीलाई तिरस्कार गर्ने देशलाई फिफाले खुल्ला समर्थन दिनु बुझिनसक्नुको कुरा छ। यो फिफाको त्यस वाचासँग मेल खाँदैन, जसमा उसले ‘कूटनीतिक कुराकानी’ मार्फत अफगान महिलाहरूका लागि खेलको बाटो खोल्ने विश्वास दिलाएको थियो।
सादातजस्ता खेलाडीहरू आफ्नो अधिकारका लागि दृढतापूर्वक आवाज उठाइरहेका छन्। उनीहरूलाई पूरा विश्वास छ, उनीहरूले हरेक बाधा पार गर्नेछन् र सन् २०२९ को एसियन कप छनोटमा अवश्य खेल्नेछन्। सादात भन्छिन्, ‘निर्वासनमा रहेर अफगान महिला राष्ट्रिय टोलीलाई फेरि खडा गर्नु लाखौँ अफगानहरूको चाहना हो, किनभने यो तालिबान शासन विरुद्धको एक विद्रोह हो।’
उनी भन्छिन्, ‘यो फुटबलको संसारको तर्फबाट उनीहरूको अनुहारमा एक थप्पड हो कि ‘तिमी उनीहरूलाई चुप लगाउन र उनीहरूको खेल खोस्न खोजिरहेका छौ, तर हामी अझै यहाँ छौँ। हामी उनीहरूलाई चम्कने मञ्च दिइरहेका छौँ, ताकि उनीहरूले आफ्नो खेललाई अन्याय विरुद्धको एक हतियारको रूपमा प्रयोग गर्न सकून्’।’