वर्षाले रौतहटका इँटा उद्योगमा ठूलो क्षति

रौतहट । अब इँटा महँगिने देखिएको छ । गत शुक्रबार र शनिबारको वर्षाले विभिन्न जिल्लामा काँचो इँटामा ठूलो क्षति गरेकाले यस्तो हुने देखिएको हो । रौतहटमा भट्टामा पोल्नका लागि तयार पारिएका काँचो इँटा पानीले बिगार्दा उद्योगहरूलाई नौ करोड बराबरको क्षति भएको छ भने बाँकेमा ८ करोड ७५ लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ ।
रौतहट इँटा उद्योग व्यवसायी संघको प्रारम्भिक अनुमानअनुसार जिल्लामा करिब ३ करोड हाराहारी काँचो इँटा नष्ट भएका छन् । एउटा काँचो इँटा बनाउन करिब ३ रुपैयाँसम्म लागत लाग्ने भएकाले कुल क्षति करिब ९ करोड रुपैयाँ हाराहारी पुगेको संघले जनाएको छ ।
इँटा उत्पादन प्रक्रिया निकै समय र श्रम लाग्ने भएकाले यस्तो क्षतिले उद्योगीहरूलाई चिन्तित बनाएको छ । माटो संकलन, त्यसलाई प्रशोधन गरेर ढाँचामा हाल्ने र घाममा सुकाउने जस्ता चरण पार गरेपछि मात्र इँटा पोल्न योग्य हुन्छ । तर, पोल्नुअघि नै परेको वर्षाले सबै तयारी व्यर्थ बनाइदिएको उद्योगीहरूको भनाइ छ ।
‘हामीले महिनौंको मेहनतले तयार पारेका इँटाहरू एकैपटक परेको वर्षाले नष्ट गरिदियो । लगानी मात्र होइन, समय र श्रम पनि खेर गयो । मेरो मात्र १० लाख हाराहारीमा काँचो इँटाको क्षति भएको छ,’ गुजरा–९ को उदय इँटा उद्योगका सञ्चालक रामचन्द्र घिमिरेले भने, ‘यसपटक राम्रो उत्पादन होला भन्ने थियो वर्षाको पानीको चौपट बनाइदियो ।’ 
रौतहटका ९ वटा ठुलासहित ५७ वटा इँटा उद्योगहरू सञ्चालनमा छन् । यहाँ उत्पादन गरिएका इँटाहरूको जिल्लामा मात्र नभएर काठमाडौं, भरतपुर, पोखरा लगायतमा पनि राम्रो माग छ । बर्सेनि माघदेखि जेठ अन्तिमसम्म इँटा उत्पादन गर्ने गरिन्छ । काँचो इँटालाई गर्मी महिनामा ३–४ दिनसम्म र जाडो महिनामा ९–१० दिनसम्म घाममा सुकाउन छाडिन्छ । सुकेपछि भट्टामा पोल्न लगिन्छ । तर अचानकको वर्षाले भट्टामा पोल्नुअघिनै सुकाउन चाङ लगाएर राखेको ठाउँमै इँटा नष्ट गरेपछि व्यवसायीलाई मर्का परेको हो । 
गुजरा–९ को रोयल इँटा उद्योगका सञ्चालक शेख नौसादले आफ्नो उद्योगमा ३ लाखभन्दा बढी काँचो इँटा नष्ट गरेको बताउँदै राज्यले बीमाको व्यवस्था नगरिदिनाले बर्सेनि क्षति व्यवसायीहरूले एकलौटी बेहोर्नु परिरहेको गुनासो गरे । ‘बेमौसमी वर्षाले अरु वर्ष पनि दुःख नदिएको होइन । ठुलो संख्यामा काँचो इँटा नष्ट गरे पनि बीमा कम्पनीहरूले सरकारको नीति नभएको भन्दै बीमा गर्न नमान्दा घाटा हामीलाई हुन्छ,’ उनले भने । 
यस विषयमा सरकारसँग गुनासो गरे पनि मागलाई सम्बोधन नगरेको इँटा उद्योग व्यवसायी महासंघका केन्द्रीय सदस्य मोहन साहले गुनासो गरे । उनले आफूहरूले राज्यलाई कर र नागरिकहरूलाई रोजगार दिएपनि राज्यले भने सधैं उपेक्षा मात्र गरिरहेको उनले बताए । 
उद्योगीहरूले सरकारसँग राहत, सहुलियत कर्जा तथा क्षतिपूर्तिको माग गरेका छन् । धेरैजसो उद्योगीहरूले ऋण लिएर व्यवसाय सञ्चालन गरिरहेका हुँदा यस्तो क्षतिले उनीहरूको आर्थिक अवस्था झनै कमजोर बनाएको छ । व्यवसायीहरू अहिले तनावपूर्ण अवस्थामा रहेको बताइएको छ । यस्तो अवस्थामा सरकारले व्यवसायीहरूलाई साथ दिनुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ । उनीहरूले यस समस्याको दीर्घकालीन समाधान खोज्न तीनै तहको सरकारले समन्वयमा योजना ल्याउनुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।

बाँकेमा पनि ठूलो क्षति 
दुई दिन भएको वर्षाले बाँके जिल्लामा रहेका इँटा उद्योगहरूलाई पनि ठूलो नोक्सान भएको छ । व्यवसायीका अनुसार पोल्नका लागि तयारी अवस्थामा राखिएको ठूलो परिमाणको काँचो इँटा वर्षाले नष्ट भएपछि व्यवसायीलाई ८ करोड ७५ लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको इँटा उद्योग व्यवसायी संघ लुम्बिनी प्रदेशका उपाध्यक्ष तथा बाँकेको पीबीसी इँटा उद्योगका सञ्चालक दीपक अधिकारीले बताए । उनका अनुसार वर्षाले एउटा उद्योगमा मात्र करिब पाँच लाख काँचो इँटा नष्ट भएको छ । व्यवसायी अधिकारीले बाँके जिल्लामा रहेका ७० वटा इँटा उद्योगमा ३ करोड ५० लाख काँचो इँटा नष्ट भएको छ । 
एउटा काँचो इँटा तयार गर्न २ रुपैयाँ ५० पैसा लागत पर्छ । भर्खरै तयार पारेर सुक्नका लागि राखिएका अधिकांश इँटा पानीले भिजेर माटोमा परिणत भएका छन् । कर्णालीमा हिमपात भएसँगै बाँकेमा भएको वर्षाले यहाँका व्यवसायीले ठूलो क्षति बेहोर्नु परेको बाँकेका व्यवसायीहरूको भनाइ छ ।