धूम्रपानमुक्त पुस्ता निर्माणको लक्ष्य

लण्डन, (एजेन्सी) । बेलायतले आफ्ना भविष्यका पुस्तालाई धूम्रपानको घातक लतबाट जोगाउन चुरोट खरिदमा दीर्घकालीन प्रतिबन्ध लगाउने एउटा ऐतिहासिक विधेयक पारित गरेको छ । स्वास्थ्य क्षेत्रमा ठूलो फड्को मानिएको यस कानूनले अबको नयाँ पुस्तालाई चुरोटको पहुँचबाट सधैँका लागि टाढा राख्ने लक्ष्य लिएको छ ।
बेलायतमा हरेक वर्ष करिब ८० हजार मानिसको मृत्यु धूम्रपानका कारण हुने गरेको छ । यसलाई मृत्यु, अशक्तता र खराब स्वास्थ्यको सबैभन्दा ठूलो ‘रोकथाम गर्न सकिने’ कारण मानिन्छ । सन् १९७० यता धूम्रपान गर्नेको संख्या दुई तिहाइले घटे पनि अझै १३ प्रतिशत जनसंख्या यसको लतमा छ । स्वास्थ्य प्रणालीमा परिरहेको यही ठूलो आर्थिक र मानवीय भार कम गर्न सरकारले ‘धूम्रपानमुक्त पुस्ता’ को अवधारणा अघि सारेको हो ।
नयाँ कानूनले के गर्छ ?
सुर्तीजन्य पदार्थ र भेपसम्बन्धी यस नयाँ विधेयकअनुसार ३१ डिसेम्बर २००८ पछि जन्मिएका कुनै पनि व्यक्तिले जीवनभर चुरोट किन्न पाउने छैनन् । यसले हालको उमेर–आधारित सीमालाई प्रतिस्थापन गर्दै हरेक वर्ष न्यूनतम उमेर बढाउँदै लैजाने प्रणाली लागू गर्नेछ । यसको अर्थ अहिलेका किशोर–किशोरीहरू वयस्क भएपछि पनि उनीहरूका लागि चुरोट खरिद गर्नु अवैध नै रहनेछ ।
धूमपानविरुद्ध क्रियाशील संस्था ‘एक्सन अन स्मोकिङ एन्ड हेल्थ’ की प्रमुख कार्यकारी हेजल चिजम्यानले यसलाई सार्वजनिक स्वास्थ्य सुरक्षाका लागि निर्णायक उपलब्धि बताएकी छन् । उनका अनुसार अब धूमपानको अन्त्य एउटा लक्ष्य मात्र नभई एउटा अनिवार्य प्रक्रिया बनेको छ ।
कार्यान्वयनको प्रक्रिया
यो कानून पूर्ण रूपमा प्रभावकारी हुनुअघि बेलायती राजा चाल्र्स तृतीयले औपचारिक स्वीकृति दिनुपर्नेछ । त्यसपछि सरकारले सुर्तीजन्य पदार्थ, भेपिङ उपकरण र निकोटिनजन्य उत्पादनहरूको स्वाद, प्याकेजिङ र वितरणमा समेत कडा नियमन गर्ने अधिकार पाउनेछ । हाल बेलायतमा १८ वर्षमुनिकालाई चुरोट बेच्न प्रतिबन्ध भए पनि नयाँ कानूनले यसलाई अझै व्यापक र स्थायी बनाएको छ ।
यसअघि सन् २०२२ मा न्यूजिल्यान्डले पनि यस्तै कानून ल्याए तापनि त्यहाँको नयाँ सरकारले त्यसलाई खारेज गरिदिएको थियो । तर बेलायतले भने यसलाई दीर्घकालीन नीतिगत प्रतिबद्धताको रूपमा अघि बढाएको छ । स्वास्थ्यमन्त्री वेस स्ट्रिटिङले यो कानूनले बेलायतका बालबालिकालाई पहिलो ‘धूम्रपान–मुक्त पुस्ता’ बनाउने र उनीहरूलाई जीवनभरको लत र गम्भीर स्वास्थ्य जोखिमबाट जोगाउने विश्वास व्यक्त गरेका छन् ।