पढौं लेखौं फरर, ई–रिक्सामा विद्यालय सरर

सर्लाही । विपन्न तथा विद्यालय बाहिर रहेका बालबालिकालाई शिक्षाको पहुँचमा ल्याउने उद्देश्यले ईश्वरपुर नगरपालिकामा नगर स्तरीय विद्यार्थी भर्ना अभियान सुरु गरिएको छ । भर्ना अभियानको नगरप्रमुख मनोजकुमार आचार्यले औपचारिक सुरुवात गरे । कार्यक्रममा नगरप्रमुख आचार्यले अभियानलाई प्रभावकारी बनाउन नगरपालिकाकाको तर्फबाट ८ वटा सामुदायिक विद्यालयलाई ई–रिक्सा हस्तान्तरण पनि गरे । ई–रिक्सामार्फत गाउँ–गाउँमा पुगेर विद्यालय बाहिर रहेका बालबालिकालाई विद्यालयमा ल्याउने लक्ष्य राखिएको छ ।
रिक्सामा १० देखि १२ जना अट्छन् । रिक्सा चलाउन विद्यालयका कार्यालय सहयोगी र बाल विकास शिक्षकलाई १० दिने तालिम पनि दिइएको ईश्वरपुर नगरपालिका कार्यालयले जनाएको छ । ई–रिक्सा प्राप्त गर्ने विद्यालयहरूमा जनता प्राथमिक विद्यालय सागरनाथ, ईश्वरपुर–४; चन्द्रकमारी प्राथमिक विद्यालय धनपट्टीडाँडा, ईश्वरपुर–७; जनता प्राथमिक विद्यालय खोरियाटोल, ईश्वरपुर–९; जनशक्ति प्राथमिक विद्यालय बेला, ईश्वरपुर–१०, जनता माध्यमिक विद्यालय करमोहान, ईश्वरपुर–११); जनता प्राथमिक विद्यालय, नयाँटोल, ईश्वरपुर–१२; जनता आधारभूत विद्यालय घाटटाल, ईश्वरपुर–१३ र जनता प्राथमिक विद्यालय हरकठवा, ईश्वरपुर–१४ रहेका छन् ।
सामुदायिक विद्यालयलाई टाढाका विद्यार्थी विद्यालयसम्म ल्याउन सहजहोस् र सबै बालबालीकालाई विद्यालय ल्याउन सकियोस् भन्ने उद्देश्यसहित ई–रिक्सा प्रदान गरिएको नगरप्रमुख मनोजकुमार आचार्यले बताए । नगरप्रमुख आचार्य, उपप्रमुख रन्जितादेवी चौधरीलगायतको उपस्थितिमा सम्बन्धित विद्यालयका प्रधानाध्यापक र व्यवस्थापन समितिका अध्यक्षलाई रिक्सा हस्तान्तरण गरिएको हो ।
‘पढौं लेखौं फरर, ई–रिक्सामा विद्यालय सरर’ भन्ने मूल नाराका साथ अभियान सञ्चालन गरिएको नगरपालिकाका शिक्षा शाखा प्रमुख दिनेश लुइँटेल बताउँछन् । उनका अनुसार ई–रिक्सा प्रयोगले दुर्गम बस्तीका बालबालिकालाई विद्यालयसम्म ल्याउन सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ । यस अभियानले विद्यालय बाहिर रहेका बालबालिकालाई शिक्षामा जोड्दै साक्षरता दर वृद्धि गर्न महŒवपूर्ण योगदान पु¥याउने विश्वास गरिएको छ ।
तराई क्षेत्रमा चल्ने ई–रिक्सा सस्तो, सजिलो र वातावरणमैत्री यातायातका रूपमा निकै लोकप्रिय छ । साधारणतया एक ई–रिक्सामा चालकसहित ५ जनासम्म बस्न सक्ने क्षमता हुन्छ, जसमा पछाडिको सिटमा ४ जना यात्रु आरामसँग बस्न सक्छन् । तर रिक्साको भारअनुकूल पारेर थप मान्छे बस्न मिल्ने गरी पनि सिट थप्न सकिन्छ । ई–रिक्साको गति धेरै तीव्र हुँदैन । सामान्यतया यसको अधिकतम गति करिब २५ देखि ३० किलोमिटर प्रतिघण्टा हुन्छ, जसले गर्दा यो सुरक्षित यातायातका माध्यमका रूपमा सहरबजार वा गाउँका छोटो दूरीका यात्राका लागि उपयुक्त छ ।
एक पटक पूरै चार्ज गरेपछि ई–रिक्सा करिब ८० देखि १०० किलोमिटरसम्म गुड्न सक्छ भनिन्छ । यद्यपि यो दूरी सडकको अवस्था, यात्रुको तौल र ब्याट्रीको गुणस्तरअनुसार फरक पर्न सक्छ । यसमा उपयोग हुने ब्याट्रीको आयु सामान्यतया डेढदेखि ३ वर्षसम्मको हुन्छ । राम्रो हेरचाह र नियमित मर्मत गरेमा यसको आयु अझै बढ्न सक्छ ।
रिक्सा वितरण समारोहमा शैक्षिक सत्र २०८२ मा अनिवार्य अवकाश प्राप्त विभिन्न विद्यालयका शिक्षकहरूलाई सम्मानसमेत गरिएको थियो । सो अवसरमा समाजमा शिक्षकको योगदान अत्यन्त महŒवपूर्ण हुने चर्चा गर्दै शिक्षकले केवल पाठ्यपुस्तकका ज्ञान मात्र नदिई जीवनोपयोगी सीप, नैतिक मूल्य र अनुशासन पनि सिकाउने हुँदा समाजमा शिक्षकको महŒव अवकाशपछि पनि भइरहने बताइयो । शिक्षकले विद्यार्थीलाई सही मार्गतर्फ डो¥याउँदै जिम्मेवार नागरिक बन्न प्रेरित गर्ने हुँदा शिक्षकको मार्गदर्शनले विद्यार्थीको सोचाइ, व्यवहार र भविष्य निर्माणमा गहिरो प्रभाव पार्ने भएकाले अवकाशलाई नयाँ सुरुवातका रूपमा सुरु गर्न सम्मान कार्यक्रम आयोजना गरिएको बताइएको छ । कार्यक्रममा बोल्दै प्रमुख आचार्यले भने, ‘शिक्षकबिना समाजको समग्र विकास सम्भव छैन । उनीहरू भविष्यका नेतृत्व निर्माण गर्ने राष्ट्रनिर्माता हुन्, त्यसैले शिक्षकको सम्मान र योगदानको कदर गर्नु प्रत्येक समाजको कर्तव्य हो ।’