अनलाइन ठगी रोक्न भारतको कडाइ

नयाँ दिल्ली, (एएफपी) । अनलाइन छली र अपराध वृद्धि हुँदा भारतले कडा सुरक्षा उपायहरू अपनाउने भएको छ ।
भारतको केन्द्रीय बैङ्कले अनलाइन अपराधमा भएको वृद्धिलाई रोक्न सिफारिसहरू खोजिरहेको छ । सामाजिक सञ्जाल, फोन वा इमेलमार्फत ठगी गर्ने व्यक्तिहरूले व्यापक रूपमा प्रयोग हुने डिजिटल भुक्तानी नेटवर्कका प्रयोगकर्ताहरूबाट वार्षिक अरबौँ डलर चोरी गर्ने गरेका बैङ्कको बुझाइ छ ।
भारतको विशाल डिजिटल भुक्तानी प्रणालीले कम लागतको नवीन र वित्तीय समावेशीकरणको नमूनाको रूपमा विश्वव्यापी प्रशंसा प्राप्त गरेको छ । सन् २०२५ मा यस्ता ठगी गर्ने व्यक्तिले प्रयोगकर्ताहरूको करीव तीन अर्ब डलरको ठगी गरेका पाइएको छ । यो सन् २०२१ को तुलनामा करिब ४० गुणा बढी हो । 
भारतीय रिजर्भ बैङ्कले यस महिनाको सुरुमा प्रकाशित एक सूचनामा भनेको छ, ‘डिजिटल भुक्तानीको सुनौलो सम्भावनालाई छलीसँग सम्बन्धित उजुरीहरूले गर्दा बाधा पु¥याएको छ ।’
प्रयोगकर्ताहरूले मे ९ सम्म बैङ्कमा भएका ठगी सिफारिसहरू पठाउन सक्दछन् ।
केन्द्रीय बैङ्कका अनुसार अधिकांश घोटालाहरू ‘प्रणालीको प्राविधिक सम्झौता’ को सट्टा ‘सामाजिक इन्जिनियरिङ, जबरजस्ती वा प्रतिरूपणको माध्यमबाट प्रयोगकर्ताहरूको हेरफेर’ को परिणाम हो ।
छलीमा संलग्न व्यक्तिहरूले कानून प्रवर्तन अधिकारीहरूको रूपमा अनलाइन प्रस्तुत गर्ने र ठूलो मात्रामा पैसा स्थानान्तरण गर्न मानिसहरूलाई लोभ्याउने वा धम्क्याउने गर्ने उदाहरणहरूले विश्वको सबैभन्दा बढी जनसंख्या भएको प्रजातान्त्रिक मुलुक भारतको बदनामी भएको छ । 
सूचनामामा भनिएको छ, ‘सबै वर्ग, विशेष गरी ज्येष्ठ नागरिक जस्ता कमजोर समूहहरू अनलाइन ठगीको शिकार हुनेगरेका छन् । यी मुद्दाहरूलाई सम्बोधन गर्न कानूनी प्रणाली र प्रक्रियाहरू लागु गर्नु तत्काल आवश्यक छ,’ सूचनामा भनिएको छ ।
केन्द्रीय बैङ्कले विचार गरिरहेका उपायमध्ये एक निश्चित रकमभन्दा माथिको भुक्तानी कार्यान्वयन गर्नुअघि ‘छोटो ढिलाइ’ गर्नु हो । ‘यसले पीडितमा ठगीमा संलग्नकर्ताको मनोवैज्ञानिक प्रभावलाई अवरोध गरेर र भुक्तानीकर्तालाई लेनदेनमा पुनर्विचार गर्ने अवसर दिएर निवारक नियन्त्रणको रूपमा कार्य गर्न सक्छ,’ बैङ्कले तर्क गरेको छ । 
बैङ्कले ‘उच्च मूल्यको डिजिटल लेनदेनका लागि विश्वासिलो व्यक्ति’ द्वारा प्रमाणीकरणको अतिरिक्त तहलाई पनि विचार गरिरहेको बताएको छ ।
 केन्द्रीय बैङ्कको तथ्याङ्क अनुसार पछिल्लो दशकमा भारतमा डिजिटल कारोबारको मात्रा ३८ गुणाले बढेको छ भने लेनदेनको मूल्य तीन गुणाले बढेको छ ।