रुसले युरोपभरि युद्ध फैलाउने तयारी थालेको आरोप

टालिन, एस्टोनिया, (एजेन्सी)  । रुस युक्रेनी युद्धमैदानमा अड्किएको छ र किभमाथि ठुला आक्रमणहरू गरेर आफ्नो आक्रोश पोखिरहेको छ । युरोपेली देशका राजधानीहरूमा अहिले यो डर बढ्दै गएको छ कि राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले युद्धलाई युरोपभरि फैलाएर परिस्थितिलाई आफ्नो अनुकूल बनाउने प्रयास गर्न सक्छन् ।
रुसले बाल्टिक देशहरूविरुद्ध दिनानुदिन आक्रामक अभिव्यक्ति दिइरहेको छ । लाटभियाले युक्रेनी ड्रोन चालकहरूलाई आश्रय दिएको आरोप लगाउँदै रुसले त्यहाँका ’निर्णय गर्ने केन्द्रहरू’ मा बमबारी गर्ने धम्की दिएको छ, यद्यपि लाटभियाले यो आरोपको खण्डन गरेको छ । गत हप्ता लिथुआनियाको हवाई क्षेत्र नजिकै रुसी ड्रोनहरू आएको आशंकामा हवाई आक्रमणको चेतावनी दिने साइरन बजाइएपछि त्यहाँको सरकार बङ्करमा शरण लिन बाध्य भएको थियो ।
रुसी रक्षा मन्त्रालयले युक्रेनसँग मिलेर ड्रोन उत्पादनमा काम गरिरहेका भनिएका आठ युरोपेली देशका कम्पनीहरूको ठेगानासमेत सार्वजनिक गरेको छ । साथै, किभलाई दिइँदै आएको सैन्य सहायता नरोकिएमा ‘अप्रत्याशित परिणाम’ र ‘युद्धको गम्भीर विस्तार’ हुने चेतावनी दिएको छ ।
मस्कोले युद्धलाई युरोपसम्म फैलाउन सक्छ भन्ने डर नयाँ नभए पनि हालैका घटनाक्रमले यसलाई थप संवेदनशील बनाएका छन् । युरोपका कतिपय राष्ट्रिय सुरक्षा अधिकारीहरूले चेतावनी दिएका छन् कि रुसले बाल्टिक देशहरू, बाल्टिक सागरमा रहेका स्विडेन र डेनमार्कका टापुहरू, वा आर्कटिक क्षेत्रमा रहेका नेटोका भूभागहरूलाई निसाना बनाएर उत्तर एटलान्टिक सन्धि सङ्गठन (नेटो) को एकताको परीक्षा लिन सक्छ ।
स्विडेनका रक्षा मन्त्री पल जोन्सनले भने, ‘गत २४ महिनामा युरोपको सुरक्षा वातावरण बिग्रिएको छ र रुसले आफ्ना हाइब्रिड अपरेसनहरूमा थप ठुलो व्यावसायिक जोखिम मोल्न खोजेको देखिन्छ । हामीले रुसीहरूविरुद्ध प्रतिरोध गर्ने र आफ्नो रक्षा गर्ने क्षमतालाई बलियो बनाउनमा ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्छ ।’
राष्ट्रपति ट्रम्पले हालै नेटोबाट बाहिरिने दिएको धम्की र युरोपमा तैनाथ अमेरिकी सेनाको संख्या घटाउने उनको कदमले यो प्रतिरोध क्षमतालाई कमजोर बनाएको छ । वरिष्ठ युरोपेली अधिकारीहरूले मस्कोले आगामी १२ महिनाभित्र एउटा अवसर देख्न सक्ने डर व्यक्त गरेका छन् । इरान युद्धका कारण सिर्जना हुने इन्धन संकटले युरोपमा थप राजनीतिक उथलपुथल ल्याउन सक्छ, जसले रुसी तेल र ग्यास पुनः खरिद गर्नुपर्ने र युक्रेनलाई दिइँदै आएको सहयोग बन्द गर्नुपर्ने माग राख्ने चरम दक्षिणपन्थी दलहरूलाई फाइदा पु¥याउनेछ ।
फ्रान्सका युरोपेली मामिला मन्त्री बेन्जामिन हद्दादले भने, ‘हामीलाई थाहा छ रुसको उद्देश्य सम्पूर्ण युरोपेली सुरक्षा संरचनालाई नै खतरामा पार्नु हो, त्यसैले अत्यन्त सतर्क रहनु, युक्रेनलाई निरन्तर सहयोग गर्नु र अवश्य पनि युरोपको सैन्य सुदृढीकरणका लागि प्रयास जारी राख्नुको विकल्प छैन ।’ फ्रान्समा अर्को वर्ष राष्ट्रपतीय निर्वाचन हुँदैछ, जहाँ रुसप्रति बढी लचिलो मानिएका उम्मेदवारले जित्ने बलियो सम्भावना देखिएको छ ।
कतिपय युरोपेली देशका गुप्तचर र सैन्य अधिकारीहरूका अनुसार रुसले तत्कालका लागि युक्रेनबाहिर आक्रमण गर्न आफ्ना सैनिक वा उपकरणहरू सारेको कुनै संकेत देखिएको छैन । तर, उनीहरूका अनुसार पुटिनले आगामी महिनाहरूमा एउटा कडा चुनौतीको सामना गर्नुपर्नेछ, किनकि युद्धमा निरन्तर भइरहेको क्षतिलाई धान्न अब सजिलो छैन ।
पश्चिमा गुप्तचर निकायहरूको अनुमानअनुसार रुसी सेनाले प्रतिमहिना झन्डै ३५,००० सैनिक गुमाइरहेको छ, जुन क्रेमलिनले भर्ना गर्न सक्ने संख्याभन्दा बढी हो । युक्रेनमा युद्धलाई अहिलेकै गतिमा अघि बढाउन नागरिकहरूलाई जबरजस्ती सेनामा भर्ती नगरी सम्भव देखिँदैन । रुसले सन् २०२२ मा एक पटकका लागि ३ लाख सैनिक भर्ती गरेयता यस्तो कदम चालेको छैन । यस्तो निर्णयले रुसभित्र र बाहिर ठुलो असर पार्नेछ ।
युरोपेली युनियनकी वैदेशिक मामिला तथा सुरक्षा नीति प्रमुख काजा क्लासले भनिन्, ‘यदि तपाईं यो युद्धका लागि मात्रै नागरिक भर्ती गर्नुहुन्छ भने, यसले तपाईं वास्तवमै युद्ध जितिरहनुभएको छैन भन्ने सन्देश दिन्छ । त्यसैले यस्तो बिन्दु आउँछ जहाँ यो भर्तीलाई सही सावित गर्न उनीहरूले युद्धलाई अझ भड्काउनुपर्ने हुन्छ । र, त्यो निकै खतरनाक मोड हुनेछ । अवश्य पनि पुटिनको दिमागमा के छ कसैले जान्न सक्दैन, तर यो युद्धको दिशा बदल्न र अगाडि बढ्नका लागि यस्तै अनुमान गरिएको हुन सक्छ ।’
रुसले यसै महिना बेलारुसमा आणविक हतियारहरू तैनाथ गर्नेसहितको आकस्मिक आणविक अभ्यास गरेको थियो । मस्कोले किभलाई गत हप्ताको मिसाइल र ड्रोन आक्रमणजस्तै आगामी दिनमा पनि लगातार ’व्यवस्थित’ र भारी बमबारीको सामना गर्नुपर्ने चेतावनी दिएको छ ।
पुटिन भने जित नजिकै रहेको दाबी गर्छन् । युक्रेनमाथि आधिपत्य जमाउने र सम्पूर्ण युरोपको शक्ति सन्तुलनलाई फेरबदल गर्ने उनको उद्देश्यमा कुनै कमी आएको संकेत मिलेको छैन ।
ट्रम्पको निर्वाचनपछि रुसको आधिकारिक अभिव्यक्ति अमेरिकाप्रति केही लचिलो देखिए पनि युरोपेली युनियनलाई भने उसले सजिलै सम्झौता गर्न नसकिने शत्रुको रूपमा हेरेको छ, जसलाई सजाय दिनु वा नष्ट गर्नु आवश्यक छ ।
युरोपेली युनियनका लोकतन्त्र, न्याय र कानुनी शासन सम्बन्धी कमिस्नर माइकल म्याकग्राले भने, ‘रुसले युरोपेली युनियनलाई आफ्नो शासन प्रणालीका लागि खतराको रूपमा हेर्छ, जुन दमन र डरमा आधारित छ । अन्ततः उनीहरूको उद्देश्य युरोपेली युनियनलाई ध्वस्त पार्नु नै हो । र, यसमा हामी कुनै भ्रममा पर्नु हुँदैन किनकि उनीहरू आफ्नो घरदैलोमा एउटा ठुलो, शक्तिशाली र एकजुट लोकतान्त्रिक समूह चाहँदैनन् ।’
हालैका सैन्य अभ्यासहरूमा युक्रेनी ड्रोन टोलीहरूले नेटो सेनाका ठुला इकाइहरूलाई सजिलै पराजित गरेका थिए । समस्या के छ भने, रुसी सेनासँग पनि उस्तै अनुभव र ड्रोन उपकरणहरू छन् । त्यसैले, विशेष गरी अमेरिकाले सहयोग नगरेको खण्डमा, युक्रेनविरुद्धको तुलनामा युरोपेली सेनाहरूविरुद्ध रुसले धेरै राम्रो प्रदर्शन गर्न सक्छ ।
यस्तो युद्ध फैलाउन रुसले पहिले आफ्नो सैन्य संख्या बढाउनुपर्छ । एस्टोनियाको वैदेशिक गुप्तचर निकायका निर्देशक काउपो रोसिनले भने, ‘यो पुटिनका लागि जोखिमपूर्ण निर्णय हुनेछ । रुसभित्र समस्याहरू थपिँदै गएका छन्ः युद्धमैदानमा सोचेजस्तो सफलता नहुनु, आर्थिक संकट, र युक्रेनको भित्री भागसम्मका आक्रमणहरू जसले अर्थतन्त्र मात्र नभई जनतालाई पनि असर गरिरहेको छ ।’
स्विडेनी रक्षा मन्त्री जोन्सनले नेटोमाथि आक्रमण गर्नु रुसको गल्ती हुने बताए । उनले भने, ‘हामी मित्रराष्ट्रको एक इन्च जमिन पनि सुरक्षित राख्न पूर्ण रूपमा दृढ छौँ ।’
जर्मनीका वरिष्ठ सांसद नर्बर्ट रोटगेनले पुटिन ठुलो जोखिम मोल्न माहिर रहेको उल्लेख गरे । उनले थपे, ‘मेरो शंकाका बाबजुद, पुटिनले अतार्किक र युद्ध भड्काउने गरी व्यवहार गर्न सक्छन् भन्ने कुरालाई पनि हामीले ध्यानमा राख्नुपर्छ ।’