इरान युद्धले लाखौं परिवार त्रासमा

काठमाडौं । देशभर जेनजी पुस्ताका उम्मेदवारले निर्वाचित भइरहेको समाचार फैलिरहेका बेला एक युवाले विदेशमा ज्यान गुमाएको खबर ओझोलमा पर्यो ।
संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) को अबुधाबीमा इरानको आक्रमणका क्रममा ज्यान गुमाएका दिवस श्रेष्ठको अन्तिम संस्कार शनिबार पशुपति आर्यघाटमा भइरहँदा देशमा भने चुनावी माहौल चर्किएको थियो । गोरखाको भीमसेनथापा गाउँपालिका–७, बोर्लाङ थातीगाउँका श्रेष्ठको शव शनिबार एयर अरेबियाको उडानमार्फत नेपाल ल्याएर सोही दिन गरिएको हो ।
दिवस रोजगारीका लागि करिब तीन वर्षअघि यूएई गएका थिए । परिवारसँग बिदा मनाएर करिब पाँच महिनाअघि मात्रै उनी पुनः यूएई फर्किएका थिए । दिवसका परिवारमा उनका बुबा–आमा र एक बहिनी छन् । 
अहिले अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि गरेको सैन्य आक्रमणपछि पश्चिम एसियामा बढेको तनावका कारण खाडी मुलुकमा कार्यरत लाखौं नेपाली श्रमिक र उनीहरूका परिवार त्रासमा परेका छन् । युद्धको सम्भावित प्रभावले विदेशमा रहेका नेपाली मात्र होइन, नेपालमा रहेका उनीहरूका परिवारसमेत मनोवैज्ञानिक रूपमा प्रभावित भएका छन् ।
स्याङ्जा घर भई हाल छोराछोरीसहित काठमाडौंको जडिबुटी बस्दै आएकी सविना थापालाई पनि दिनरात अहिले कुवेतमा रहेका पतिको चिन्ताले पिरोलिरहेको छ । तीन वर्षदेखि कुवेतमा रहेको पतिको कमाइले बालकोटमा एक टुक्रा जग्गा किनिएको छ । छोराछोरी बोर्डिङमा पढिरहेका छन् । तर श्रीमान्ले काम गर्ने ठाउँ नजिकैको भण्डार क्षेत्रमा कुनै पनि बेला इरानले हमला गर्न सक्ने डरले गर्दा उनी अहिले आकुलव्याकुल बनेकी छिन् । स्याङ्जामा परको परिवार पनि चिन्ताले पिरोलिइरहेको छ ।
यस्तै, भैरहवाका मोदनाथ बस्यालको परिवार पनि इरान युद्ध सुरुभएदेखि चिन्तामा छ । उनका भाइ प्रमोद गत वर्षदेखि कुतारममा काम गरिरहेका छन् । उनका भाइ कतारमा पेट्रोल पम्पमा काम गरिरहेका छन् । ‘उता भाइ दिनरात आकुलव्याकुल छ । यता हामी पनि मानसिक पीडामा छौं,’ बस्यालले भने ।
कुवेतस्थित नेपाली दूतावासले जनाएअनुसार त्यहाँ हाल करिब एक लाख ७५ हजार नेपाली कार्यरत छन् । कतारमा भने तीन लाख ५७ हजार ९ सय १३ नेपाली श्रमिक छन् । समग्र खाडी क्षेत्रमा करिब १७ देखि १९ लाख नेपाली विभिन्न मुलुकमा कार्यरत रहेको अनुमान छ । द्वन्द्व चर्किँदै जाँदा उनीहरू र नेपालमा रहेका परिवारजनमा सन्त्रास बढेको देखिन्छ ।
केही दिनअघि गोरखा घर भएका २९ वर्षीय दिवस श्रेष्ठले अबुधाबीस्थित जायद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा ड्रोन निष्क्रिय पार्ने क्रममा ज्यान गुमाएका थिए । उनी मिडिल इस्ट कम्पनीमा सेक्युरिटी गार्डका रूपमा कार्यरत थिए ।
सरकारले भने हालसम्म अधिकांश नेपाली सुरक्षित रहेको जनाएको छ । श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री राजेन्द्रसिंह भण्डारीले प्रभावित मुलुकमा रहेका नेपालीको अवस्थाबारे निरन्तर जानकारी लिइरहेको बताए । ‘दूतावास र श्रम सहचारीमार्फत निरन्तर समन्वय भइरहेको छ । अहिलेको अवस्थालाई हेर्दा तत्काल ठूलो खतरा देखिएको छैन,’ उनले भने ।
सरकारले आपत्कालीन अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै विभिन्न मन्त्रालय र निकायको सहभागितामा ‘¥यापिड एक्सन टिम’ गठन गरिसकेको छ । परराष्ट्र सचिवको संयोजकत्वमा गठन गरिएको उक्त टोलीमा गृह, अर्थ, कानुन, संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन, शिक्षा तथा विज्ञान प्रविधि, श्रम तथा अन्य सम्बन्धित मन्त्रालयका प्रतिनिधि समावेश छन् । टोलीले आवश्यक परे उद्धार, व्यवस्थापन र अन्तर्राष्ट्रिय समन्वय गर्नेछ ।
यस्तै, खाडी क्षेत्रमा रहेका नेपालीको वास्तविक अवस्था बुझ्न सम्बन्धित देशका नेपाली दूतावासले अनलाइन पोर्टल सञ्चालनमा ल्याएका छन् । प्रभावित नेपालीलाई आफ्नो विवरण अद्यावधिक गर्न आग्रह गरिएको छ । यसले आवश्यक परे उद्धार तथा सहयोग व्यवस्थापन गर्न सहज हुने सरकारको भनाइ छ ।
युद्धका कारण क्षेत्रीय हवाई उडान प्रभावित हुँदा अबुधाबी, दुबई, दोहा र कुवेतका विमानस्थलमा एक हजार तीन सयभन्दा बढी नेपाली ट्रान्जिटमा अलपत्र परेका छन् । परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार सम्बन्धित एयरलाइन्स र स्थानीय निकायले उनीहरूको बसोबास तथा खानपानको व्यवस्था मिलाएका छन् । सरकारले जोखिम बढेको भन्दै द्वन्द्व प्रभावित मुलुकहरूमा नयाँ श्रम स्वीकृति दिने प्रक्रिया हालका लागि स्थगित गरेको छ । श्रम मन्त्रालयले आपत्कालीन जानकारी लिन २४ सै घण्टा सञ्चालन हुने कल सेन्टर पनि स्थापना गरेको जनाएको छ ।
युद्धको दिशा र अवधि अझै अनिश्चित रहेकाले आगामी दिनहरू चुनौतीपूर्ण हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ । यस्तो अवस्थामा विदेशमा रहेका नेपालीको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न सरकारको सक्रियता र प्रभावकारी तयारी अत्यन्त महत्वपूर्ण हुने देखिएको छ ।