परराष्ट्रमन्त्री खनाल दिल्लीमा

काठमाडौं । परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले भारतीय विदेशमन्त्री एस जयशंकर, प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीका सुरक्षा सल्लाहकार अजित डोबल र सत्तारुढ दल भाजपाका विदेश विभाग प्रमुख विजय चौँथाइवालेसँग भेट गरेका छन्  । रास्वपा सभापति रवि लामिछाने नेपाल फर्किएलगत्तै खनाल भारतीय विदेशमन्त्री डा. जयशंकरको औपचारिक निमन्त्रणमा भारत गएका हुन् । 
शुक्रबार भारत पुगेका खनाल शनिबार दिनभर उच्चस्तरीय भेटघाटमा व्यस्त रहे । जयशंकरसँगको भेटवार्तामा मन्त्री खनालले प्रधानमन्त्री बालेन शाहको नाम लिँदै भारत सरकार र भारतीय जनताप्रति अभिवादन गर्दै आफ्नो सम्बोधनको सुरुवात गरेका थिए । उक्त भेटमा नेपाल र भारतबीच हाल सञ्चालनमा रहेका विभिन्न द्विपक्षीय आयोजना तथा सहयोगका प्रयासहरूको प्रगतिको समीक्षा गर्दै तिनको कार्यान्वयनलाई तीव्रता दिने सहमति भएको भारतस्थित नेपाली दूतावासले जनाएको छ । नयाँ दिल्लीमा जारी द्विपक्षीय बैठकका क्रममा दुवै देशका परराष्ट्र मन्त्रीहरूबीच सो सहमति भएको शनिबार दूतावासबाट जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । 
बैठकमा दुई देशबीच बहुपक्षीय मञ्चहरूमा गरिने सहयोगका साथै आपसी चासोका क्षेत्रीय र अन्तर्राष्ट्रिय विषयहरूमा समेत विस्तृत छलफल भएको छ। दुवै पक्ष विकास साझेदारी, सुदृढ कनेक्टिभिटी र आपसी हितका प्राथमिकताका क्षेत्रहरूमा बलियो साझेदारी कायम गर्दै द्विपक्षीय सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ र फराकिलो बनाउन सहमत भएको पनि बताइएको छ । 
मन्त्री खनालले शनिबार साँझ नयाँ दिल्लीमा भएको विदेशमन्त्री डा. एस जयशंकरसहितको टोलीसँगको भेटवार्ताका क्रममा भारतसँगको सम्बन्धलाई नेपालले उच्च प्राथमिकतामा राखेको बताए । ‘नेपालले भारतसँगको सम्बन्धलाई उच्च प्राथमिकतामा राखेको छ । नयाँ सरकारको नेतृत्वमा हामी ठोस रूपमा उद्देश्यसहित सम्भव भएसम्म उच्च तहमा संलग्न हुन तयार छौं,’ भेटका क्रममा उनले भने । 
सभापति रवि लामिछानेको हालैको भ्रमणका क्रममा ‘हिन्दुस्तान टाइम्स’ मा लेखिएको लेख उद्धृत गर्दै खनालले लेखमा लेखेजस्तैगरी अघि बढ्नेमा पनि सरकार प्रतिबद्ध रहेको पनि बताए । आधुनिक, विकासमुखी साझेदारीमा नेपाल भारत सम्बन्धलाई रूपान्तरण गर्न चाहेको भन्दै विपद् वा पश्चिम एसियाको संकटका बेला भारत सरकारबाट प्राप्त भएको सहयोगको प्रशंसा गरे । खनालले भने, ‘इन्धन र मल आपूर्तिमा तपाईंहरू सधैं हाम्रो सहयोगी बन्नुभएको छ । म यस कुरालाई स्वीकार गर्दै नेपाल सरकार र नेपाली जनता दुवैका तर्फबाट हाम्रो कृतज्ञता व्यक्त गर्न चाहन्छु ।’
भेटवार्ताका क्रममा भारतीय विदेशमन्त्री जयशंकरले नेपाल र भारतबीचको सहकार्य अब एआई र सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा पनि विस्तार हुने बताए । दुई देशबीचको सम्बन्धको दायरा परम्परागत क्षेत्रभन्दा अझ माथि उठ्ने उनले विश्वास व्यक्त गरे । खनाल नेतृत्वको प्रतिनिधिमण्डललाई दिल्लीमा स्वागत गर्दै उनले भने, ‘नेपाल र भारतको सम्बन्ध जनस्तर, संस्कृति र व्यापारमा मात्रै सीमित नरही अब अझ अघि बढ्नेछ । अब हामी एआई, सूचना प्रविधि तथा स्टार्टअपका क्षेत्रमा समेत आपसी सम्बन्ध र सहकार्यलाई नयाँ उचाइमा पु¥याउनेछौं ।’ सो क्रममा उनले नेपाल र भारतको राजनीतिक सम्बन्ध थप सुदृढ बन्दै गएको बताए । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी नेपाल र भारतको आपसी हितका लागि सदैव सहकार्य गर्न तत्पर रहेको विदेशमन्त्री जयशंकरले जानकारी दिए । 
भारतको सत्तारुढ दल भाजपाका अधयक्ष नितिन नविनको निमन्त्रणामा भारत गएका लामिछाने ५ दिने भ्रमण सकेर शुक्रबार नेपाल फर्किएका थिए । परराष्ट्रमन्त्री खनाल आइतबार नेपाल फर्कने परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ । 
तीना महत्वपूर्ण संयुक्त घोषणा  
१.क्रस–बोर्डर डिजिटल भुक्तानीको कार्यान्वयनः
 सन् २०२३ को जुन महिनामा हस्ताक्षर भएको समझदारी पत्रअनुसार सीमापार भुक्तानी कारोबारलाई पूर्ण रूपमा कार्यान्वयनमा ल्याउने ।
२.पुनर्निर्माण परियोजनाहरू हस्तान्तरण
 भारत सरकारको विकास सहायता अन्तर्गत नेपालमा निर्माण सम्पन्न भएका भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणतर्फका ७२ वटा स्वास्थ्य क्षेत्रका र १२ वटा सांस्कृतिक क्षेत्रका आयोजनाहरू औपचारिक रूपमा हस्तान्तरण गरिएको छ।
३.भ्वाइस फस्र्ट अनुवाद प्लेटफर्मका लागि समझदारी
 भ्वाइस फस्र्ट  भाषा अनुवाद प्लेटफर्मको विकासका लागि आवश्यक राष्ट्रिय डिजिटल सार्वजनिक पूर्वाधार सह–निर्माण गरिने भएको छ । यसका लागि काठमाडौं विश्वविद्यालय स्कुल अफ इन्जिनियरिङको ’सेन्टर फर डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चर एन्ड आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स’  र ’डिजिटल इन्डिया भाषिनी डिभिजन’ बीच समझदारी पत्र आदानप्रदान