महिला हत्याका विषय धेरै पढिन्छन्

यो हप्ता बेलायतका उत्कृष्ट १० वटा फिक्सन (काल्पनिक) किताबमध्ये ९ वटामा एउटा समानता छ । ती सबैमा महिलाको हत्या भएको छ । यस हप्ताको ‘सन्डे टाइम्स’को सबैभन्दा धेरै बिक्ने किताबहरूको सूचीमा परेका यी उपन्यासहरूमा ‘द सिक्रेट अफ सिक्रेट्स’, ‘द डिभोर्स’ र ‘द नेम्स’ समावेश छन् ।
ऐतिहासिक कथादेखि पारिवारिक अपराध र प्रहरी अनुसन्धानसम्मका यी प्रत्येक किताबको मुख्य कथा कम्तीमा एक महिला पात्रको मृत्युको वरिपरि घुम्छ । चिठी लेख्ने कलाका बारेमा लेखिएको ‘द करेस्पोन्डेन्ट’ उपन्यासले मात्र यो परम्परालाई तोडेको छ ।
यो कुरालाई लेखिका वेन्डी जोन्सले याद गरिन् र इन्स्टाग्राममा लेखिन्, ‘यो हप्ता सबैभन्दा धेरै बिक्ने सूचीमा रहेका ९८,००० किताबहरू बिक्री हुँदा, ८१,००० वटा किताबको मुख्य कथामा महिलाको हत्या भएको देखाइएको थियो । यसको मतलब यो हप्ता बेलायतमा मानिसहरूले किनेका र पढेका ८३ प्रतिशत किताबमा मनोरञ्जनको लागि महिलाको हत्या गरिएको थियो । यहाँ आखिर के भइरहेको छ ?’
महिला हत्याको बारेमा लेखिएका उपन्यासहरूको लोकप्रियता अचम्मलाग्दो हुन सक्छ तर साहित्यमा यो कुनै नयाँ कुरा भने होइन । डाफ्ने डु मौरियरका डरलाग्दा कथाहरूदेखि लिएर जिलियन फ्लिनका मनोवैज्ञानिक थ्रिलरहरूसम्म, ‘हत्या गरिएकी महिला’ लामो समयदेखि काल्पनिक कथाहरूको सबैभन्दा रुचाइएको विषय बन्दै आएको छ ।
सन् २०१२ मा प्रकाशित फ्लिनको ‘गन गर्ल’ले महिला पीडितलाई मुख्य विषय बनाएर लेखिएका उपन्यासहरूलाई सबैभन्दा धेरै सफल विधा बनाउन मद्दत ग¥यो । चौध वर्षपछि पनि व्यापारिक रूपमा लेखिने कथाहरूले यही विषयलाई पछ्याइरहेका छन् । समालोचकहरू भन्छन्, महिलालाई यसरी पीडितको रूपमा देखाउँदा उनीहरूमाथि हुने हिंसालाई सामान्य मान्ने जोखिम बढ्छ । यद्यपि, यस्ता किताबहरू सबैभन्दा धेरै पढ्ने पाठक पनि महिला नै हुन् । कतिपयको भनाइमा उनीहरूले आफ्ना वास्तविक डरहरूलाई बुझ्न र सामना गर्न यस्ता किताब मन पराएका हुन सक्छन् ।
अपराध कथा लेख्ने लेखिका मेल म्याकग्राथले लेखेकी छन्, ‘यो विधा अब रेमन्ड चान्डलर जस्ता पुरुष लेखकहरूको पालाबाट धेरै अगाडि बढिसकेको छ, जसले मुख्य रूपमा अनुसन्धान गर्ने पुरुष पात्रलाई नायक बनाउन महिलाको हत्या गर्थे । महिलाले लेखेका अपराध कथाहरू पढ्नु अझै पनि एउटा बलियो नारीवादी कदम हो  ।’
अर्की अपराध कथा लेखिका डेनिस मिनाले यसको सुरुवात १८औं शताब्दीको लन्डनमा पत्रिका बेच्नेहरूसँग जोडेकी छन्, जसले बनावटी अपराधका घटनाहरू लेख्दा पत्रिकाहरू धेरै बिक्छन् भन्ने पत्ता लगाएका थिए । उनले भनिन्, ‘मरेकी महिला, अझ विशेष गरी राम्री, कलिलो उमेरकी र गोरी महिलाको विषयले शताब्दीयौंदेखि कथाहरू बेचिरहेको छ । ती नक्कली कथाहरूमा प्रायः जसो त्यस्तै प्रकारका पीडितहरूलाई देखाइन्थ्यो ।’
तर मिनाले पाठकहरूको यस्तो रुचिलाई खराब नजरले हेर्न मानिनन् । उनले भनिन्, ‘सायद मानिसहरू त्यस्ता पात्रहरूलाई नोक्सान पुगेको हेर्न चाहँदैनन्, बरु उनीहरूलाई बचाउन चाहन्छन्, त्यसैले यस्ता कथा पढ्छन् ।’
अर्की अपराध कथा लेखिका लोरी राडर–डे भन्छिन्, ‘अपराध उपन्यासहरू हाम्रो समयका सामाजिक उपन्यास हुन् । यद्यपि रेकर्ड गरिएको इतिहासमा अहिले सायद सबैभन्दा कम हिंसक अपराधहरू हुन्छन् तर यी अपराध उपन्यासहरूले संसारको अवस्था देखेर हामीभित्र पैदा हुने चिन्तालाई सुरक्षित ठाउँ दिने काम गर्छन् ।’
राडर–डेका अनुसार, एउटा परम्परागत अपराध उपन्यास ४०० भन्दा कम पृष्ठहरूमा समेटिन्छ र अन्त्यमा सबै कुरा ठीकठाक भएको देखाइन्छ । ‘यो वास्तविक मृत्यु कस्तो हुन्छ भन्ने जस्तो बिल्कुलै हुँदैन,’ र ठीक यही कारणले गर्दा यस्ता उपन्यास पढ्दा मानिसले शान्ति र राहत महसुस गर्छन् । बीबीसी