विश्वकपमा इङ्ल्यान्डको सुखद् अन्त्य, ६० वर्षकै उत्कृष्ट नतिजा

इङ्ल्यान्डले फिफा विश्वकप २०२६ मा तेस्रो स्थान हासिल गर्दै सन् १९६६ पछि आफ्नो उत्कृष्ट प्रदर्शन दोहो¥याए पनि टोलीको समग्र यात्रामाथि भने मिश्रित प्रतिक्रिया देखिएको छ । फ्रान्सलाई ६–४ ले पराजित गर्दै तेस्रो स्थानको खेल जितेपछि इङ्ल्यान्डले विश्वकप सुखद अन्त्य गरेको हो । तर सेमिफाइनलमा अर्जेन्टिनासँग अन्तिम क्षणमा २–१ ले पराजित भएपछि उपाधि जित्ने अवसर गुमाएको पीडा अझै टोली र समर्थकमाझ कायम छ ।
विश्वकपअघि विश्व वरीयताको चौथो स्थानमा रहेको इङ्ल्यान्डले प्रतियोगितामा सेमिफाइनलसम्म पुगेर ६० वर्षयताकै उत्कृष्ट नतिजा निकाले पनि मुख्य प्रशिक्षक थोमस टुखेलको रणनीति भने तीव्र आलोचनाको केन्द्र बनेको छ । विशेषगरी अर्जेन्टिनाविरुद्धको सेमिफाइनलमा अग्रता जोगाउने प्रयासमा अत्यधिक रक्षात्मक रणनीति अपनाएको भन्दै खेलाडीदेखि समर्थकसम्म असन्तुष्ट देखिएका छन् ।
बीबीसीका प्रमुख फुटबल लेखक फिल म्याकनल्टीका अनुसार यो उपलब्धिलाई इङ्ल्यान्डको दोस्रो उत्कृष्ट विश्वकप प्रदर्शन भन्न सकिए पनि अन्ततः यसलाई ‘अर्को ठूलो अवसर गुमाएको प्रतियोगिता’ का रूपमा सम्झिने सम्भावना बढी छ । उनका अनुसार टुखेललाई विश्वकप जिताउने उद्देश्यसहित नियुक्त गरिएको थियो, तर निर्णायक समयमा उनी पनि विगतका प्रशिक्षकझैं असफल भए ।
सेमिफाइनलमा अर्जेन्टिनाविरुद्ध इङ्ल्यान्ड १–० ले अगाडि रहे पनि खेलको अन्तिम मिनेटतिर दुई गोल खाँदै बाहिरिएको थियो । त्यसपछि टुखेलका खेल परिवर्तन (सब्स्टिच्युसन) र रक्षात्मक रणनीतिप्रति ड्रेसिङ रुमभित्रै असन्तुष्टि बढेको बीबीसीका वरिष्ठ फुटबल संवाददाता सामी मोकबेलले उल्लेख गरेका छन् । उनका अनुसार केही खेलाडीले प्रशिक्षकका निर्णयबारे निजी रूपमा प्रश्न उठाएका छन् ।
सेमिफाइनल हारपछि टोलीको मनोबल निकै कमजोर बनेको थियो । सहायक प्रशिक्षक एन्थोनी ब्यारीले फ्रान्सविरुद्धको तेस्रो स्थानको खेलको मध्यान्तरमा खेलाडीहरूलाई “टुटेको मुटु बोकेर खेलिरहेका ११ जना“ को संज्ञा दिएका थिए । विश्वकप फाइनल खेल्ने सपना अन्तिम क्षणमा चकनाचुर भएपछि टोलीलाई त्यसबाट बाहिरिन समय लागेको बताइएको छ ।
टुखेलको भविष्यबारे पनि बहस सुरु भएको छ । अर्जेन्टिनासँगको हारलगत्तै फुटबल एसोसिएसन (एफए) ले सार्वजनिक रूपमा उनलाई समर्थन जनाएको थियो र हालको योजना अनुसार उनी युरो २०२८ सम्म प्रशिक्षक रहने अपेक्षा गरिएको छ । तर सेमिफाइनलको रणनीतिप्रति खेलाडीको असन्तुष्टि र समर्थकको आक्रोशले भविष्यमा एफएको निर्णय प्रभावित हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ । फ्रान्सविरुद्धको खेलअघि मियामीमा टुखेलको नाम घोषणा हुँदा समर्थकले उनलाई हूटिङसमेत गरेका थिए ।
व्यक्तिगत प्रदर्शनका हिसाबले कप्तान ह्यारी केन र जुड बेलिङ्घमले टोलीलाई धेरै खेलमा अघि बढाएका खेलाडीका रूपमा प्रशंसा बटुलेका छन् । बेलिङ्घमले प्रतियोगितामा सात गोल गर्दै इङ्ल्यान्डका सर्वाधिक गोलकर्ता बने भने केनले छ गोल गरे । डिफेन्डर जेड स्पेन्सले पनि उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै अर्जेन्टिनाविरुद्ध गरेको निर्णायक गोलरक्षकजस्तै बचाउ प्रतियोगिताकै उत्कृष्ट ट्याकलमध्ये एक मानिएको छ । एन्थोनी गोर्डन र बुकायो साकाले समान तीन–तीन असिस्ट दिए पनि साकाबाट अझ धेरै अपेक्षा गरिएको विश्लेषण गरिएको छ ।
विश्लेषकहरूका अनुसार इङ्ल्यान्डसँग विश्वस्तरीय प्रतिभाको अभाव छैन । तर टोलीलाई अझ आक्रामक, लचिलो र निर्णायक क्षणमा मानसिक रूपमा बलियो बनाउने चुनौती अझै बाँकी छ । टुखेलले आगामी युरो २०२८ अघि टोलीलाई नयाँ ढाँचामा रूपान्तरण गर्नुपर्ने दबाब बढेको छ ।
लिभरपुलका १७ वर्षीय रियो न्गुमोहा तथा आर्सनलका १६ वर्षीय म्याक्स डाउम्यानजस्ता नयाँ प्रतिभा टोलीमा समावेश हुने सम्भावनाले भविष्यप्रति आशा जगाएको छ । फ्रान्सविरुद्धको तेस्रो स्थानको खेलमा इङ्ल्यान्डले छ गोल गर्दै आक्रामक क्षमता प्रदर्शन गरे पनि त्यो प्रदर्शन उच्च दबाबका निर्णायक खेलमा दोहो¥याउन सक्ने वा नसक्ने प्रश्न अझै अनुत्तरित छ ।
तेस्रो स्थानसहित विश्वकपको सुखद अन्त्य गरे पनि इङ्ल्यान्डले अर्को पटक विश्वकप जित्ने प्रतीक्षा अब कम्तीमा ६४ वर्ष पुग्नेछ । त्यसैले २०२६ को अभियानलाई उपलब्धिभन्दा बढी गुमेको अवसरका रूपमा सम्झिनेहरूको संख्या कम छैन ।

इङ्ल्यान्डले फ्रान्सलाई ६–४ ले हराउँदै विश्वकपमा तेस्रो स्थान हात पारेपछि प्रशिक्षक थोमस टुखेलको रणनीति फेरि बहसको केन्द्रमा पुगेको छ । विशेषगरी अर्जेन्टिनासँगको सेमिफाइनलमा अपनाइएको रक्षात्मक शैली र त्यस खेलमा बेन्चमा राखिएका बुकायो साकाको प्रदर्शनले टुखेलमाथि थप प्रश्न खडा गरेको छ ।

सेमिफाइनलमा अग्रता जोगाउन असफल हुँदै बाहिरिएको इङ्ल्यान्डले तेस्रो स्थानका लागि भएको खेलमा भने पूर्ण रूपमा फरक अनुहार प्रस्तुत ग¥यो । टुखेलले सुरुआती टोलीमा सात परिवर्तन गरे । कप्तान ह्यारी केन र जुड बेलिङ्घमलाई विश्राम दिँदा चोटका कारण प्रतियोगिताभर पूर्ण लयमा नदेखिएका साकालाई पहिलो रोजाइमा उतारिएको थियो ।

साकाले प्रशिक्षकको विश्वासलाई पूर्ण रूपमा सही सावित गरे । उनले ह्याट्रिक पूरा गरे भने अफसाइडका कारण अर्को एक गोल रद्द भएको थियो । दायाँ विंगबाट लगातार फ्रान्सको रक्षापंक्तिमाथि दबाब सिर्जना गर्दै उनले इङ्ल्यान्डको आक्रमणको नेतृत्व गरे । उनको प्रभावशाली प्रदर्शनपछि समर्थकहरूले सेमिफाइनलमा उनलाई किन मैदानमा नउतारिएको भन्ने प्रश्न उठाउन थालेका छन् ।

अर्जेन्टिनाविरुद्धको खेलमा टुखेलले अग्रता जोगाउन रक्षात्मक खेलाडी परिवर्तन गरेका थिए । त्यस रणनीतिको व्यापक आलोचना भएको थियो । तर फ्रान्सविरुद्ध उनले आक्रामक शैली अपनाए, जसको परिणामस्वरूप इङ्ल्यान्डले आकर्षक प्रदर्शन गर्दै जित निकाल्न सफल भयो । यद्यपि दोस्रो हाफमा केही रक्षात्मक कमजोरी देखिए पनि टोलीले अन्ततः रोमाञ्चक जित सुरक्षित ग¥यो ।

यो खेल विश्वकप इतिहासकै सबैभन्दा मनोरञ्जनात्मक खेलमध्ये एक बनेको छ । खेलमा दुवै टोलीबाट कुल ३८ वटा प्रहार भए, जसमध्ये २० वटा लक्ष्यतर्फ थिए । साथै, विश्वकपमा इङ्ल्यान्ड सहभागी कुनै पनि खेलमा यसअघि यति धेरै गोल भएका थिएनन् ।

उता, फ्रान्सका प्रशिक्षक डिडिएर डेसाँका लागि यो खेल राष्ट्रिय टोलीको प्रशिक्षकका रूपमा अन्तिम बन्यो । उनले आफ्नो १८७औँ तथा विश्वकपमा कीर्तिमानी २७औँ खेलसँगै फ्रान्सको जिम्मेवारीबाट बिदा लिए । सन् २०१८ मा फ्रान्सलाई विश्वकप जिताएका डेसाँले विजयी बिदाइको आशा गरेका थिए ।

उनले प्रतियोगिताका सर्वाधिक गोलकर्ता किलियन एमबाप्पे र सर्वाधिक असिस्ट गर्ने माइकल ओलिसेलाई सुरुदेखि नै मैदानमा उतारेका थिए । तर पहिलो हाफमा फ्रान्स निकै फितलो देखियो र टोली ऐतिहासिक हारको संघारमा पुगेको थियो ।

दोस्रो हाफमा भने फ्रान्सले उत्कृष्ट पुनरागमनको प्रयास ग¥यो । एमबाप्पे, रायान चेर्की र उस्मान डेम्बेलेले लगातार अवसर सिर्जना गरे पनि इङ्ल्यान्डका गोलरक्षक डिन हेन्डरसन उत्कृष्ट लयमा देखिए । उनले महत्वपूर्ण बचाउ गर्दै टोलीलाई खेलमा कायम राखे । ओलिसेले पनि दुई स्पष्ट अवसर गुमाए र प्रतियोगिता गोलविहीन रूपमा समाप्त गरे ।

फ्रान्सले दोस्रो हाफमा खेलमा फर्कने संकेत दिए पनि अन्ततः हार टार्न सकेन । डेसाँको सफल प्रशिक्षकीय यात्राको अन्त्य रोमाञ्चक तर निराशाजनक नतिजासँग भयो ।

६–४ को यो नतिजा विश्वकप इतिहासमा संयुक्त रूपमा पाँचौँ सर्वाधिक गोल भएको खेल बनेको छ । यसले सन् १९५८ मा फ्रान्सले पाराग्वेमाथि ७–३ को जित निकालेको खेलको बराबरी गरेको छ । साथै, सन् १९८२ मा हंगेरीले एल साल्भाडोरलाई १०–१ ले पराजित गरेयता विश्वकपमा सबैभन्दा धेरै गोल भएको खेलका रूपमा पनि यो खेल दर्ज भएको छ ।