संसारलाई भावुक बनाइरहेको ‘पञ्च’

जापानको चिबा प्रान्तमा रहेको इशिकावा सिटी चिडियाघरको एउटा सानो बाँदर ‘पञ्च’ले यतिबेला संसारभर चर्चा पाएको छ । उसका फोटो र भिडियोले धेरैको मन छोएको छ । 
सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार गत जुलाईमा पञ्च जन्मिएलगत्तै आमाबाट अलग्गिएको थियो । माउले अस्वीकार गरेपछि उसलाई चिडियाघरका कर्मचारीहरूले स्याहार–सुसार गरेर हुर्काए । तर, आमाको न्यानोपन र प्राकृतिक सम्बन्धको अभावले उसको व्यवहार र मनोदशामा असर पारिरहेको देखिन्थ्यो ।
बाँदरका बच्चा सामान्यतया धेरै महिना माउमै निर्भर हुन्छन् । यही संवेदनशील अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै कर्मचारीहरूले पञ्च केवल ६ दिनको हुँदा नरम खेलौना दिए । त्यो खेलौना स्विडेनी कम्पनी इकिआको टेडीबियरजस्तो संग्रहमा पर्ने गुडिया थियो । खेलौना पाउँनासाथ पञ्चले त्यसलाई अँगालो हाल्यो । त्यसपछि ऊ सुत्दा, खेल्दा, हिँड्दा, सधैं त्यही खेलौना समातेर बस्न थाल्यो । आमाको अभावमा त्यो खेलौना नै उसको सान्त्वना र सुरक्षाजस्तै बन्यो ।
गत जनवरीमा पञ्चलाई बाँदरहरूको समूहमा पुनः मिलाइयो । तर उसलाई समूहसँग घुलमिल हुन सजिलो भएन । सामाजिक सञ्जालमा देखिएका भिडियोहरूमा पञ्च प्रायः एक्लै खेलिरहेको, अरू बाँदरबाट टाढा बसिरहेको, कहिलेकाहीँ त धकेलिएका दृश्यहरू देखिए । चालु महिना यस्ता भिडियोहरू तीव्ररूपमा फैलिन थाले । विशेषगरी टिकटकमा देखिएको एउटा भिडियोमा ठूला बाँदरहरूले पञ्चलाई सताएको र जोगिएपछि ऊ आफ्नो नरम खेलौनातिर दौडेर अँगालो हाल्दै सान्त्वना लिएको दृश्यले धेरैलाई भावुक बनायो ।
भिडियो भाइरल हुनुको मुख्य कारण यसले देखाएको ‘मातृत्वको भोक’ हो । एउटा निर्जीव वस्तुमा जीवित भावना खोज्ने पञ्चको प्रयासले मानिसहरूलाई स्तब्ध बनायो । कतिपयले यसलाई प्रकृतिबाट टाढिएको आधुनिक मानव जीवनको एक्लोपनसँग तुलना गरे भने कतिपयले वन्यजन्तु संरक्षणको अभावका रूपमा हेरे । पञ्चले गुडियालाई सुम्सुम्याएको र डराउँदा गुडियाकै पछाडि लुकेको दृश्यले इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरूको आँखा रसायो ।
दृश्यले विश्वभर सहानुभूति जगायो । धेरैले पञ्चका लागि समर्थन सन्देश लेखे, कसैले आफ्नो एक्लोपन र दुःखसँग उसको कथा दाँजे । जापानभित्र मात्र होइन, विदेशमा पनि पञ्चको चर्चा चुलियो । मानिसहरू चिडियाघर पुगेर पञ्चलाई प्रत्यक्ष हेर्न थाले । चिडियाघर प्रशासनले आगन्तुकको बढ्दो भीडलाई व्यवस्थित गर्न अतिरिक्त व्यवस्था मिलाउनुपरेको जनाएको छ ।
फेब्रुअरी १७ मा इचिकावा सहरका मेयरको तानाकाले आइकिया जापानकी अध्यक्ष पेट्रा फेयरसँगै चिडियाघरलाई दान गरिएका खेलौनाहरूको तस्वीर सार्वजनिक गरे । यसले पनि पञ्चको कथालाई थप चर्चा दिलायो । अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले पञ्चको समाचारलाई प्राथमिकतासाथ प्रस्तुत गरे । द न्युयोर्क टाइम्सका अनुसार यस घटनापछि उक्त ओराङउटान खेलौनाको बिक्री जापान, अमेरिका र दक्षिण कोरियामा उल्लेख्यरूपमा बढेको छ ।
सिंगापुरमा प्रकाशित द स्ट्रेट्स टाइम्सका अनुसार पञ्चसँग सम्बन्धित भिडियो भाइरल भएपछि आइकियाको उक्त खेलौना धेरै ठाउँमा स्टक क्लियरेन्स भएको छ । कम्पनीले चाँडै नयाँ स्टक ल्याइने जनाएको छ । सानो आकारका संस्करणहरू भने अझै उपलब्ध रहेको बताइएको छ ।
यस कथाले भावनात्मक प्रतिक्रिया मात्र होइन, बहस पनि जन्माएको छ । केही पशु अधिकारकर्मीहरूले चिडियाघरमा जनावरको सामाजिक एकान्तता र प्रदर्शन–उन्मुख संस्कृतिप्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । उनीहरूको भनाइमा जनावरको मानसिक स्वास्थ्य र प्राकृतिक व्यवहारलाई अझ संवेदनशीलरूपमा बुझ्न आवश्यक छ ।
तर चिडियाघरले भने पञ्चको अवस्था सुधारतर्फ उन्मुख रहेको जनाएको छ । हालैको अद्यावधिकमा पञ्चलाई केही बाँदरहरूले स्याहारिरहेको, उसको बसाइ सहज भइरहेको दृश्यहरू देखिएको उल्लेख गरिएको छ । यो संकेतले ऊ बिस्तारै समूहमा समायोजित हुँदै गएको आशा जगाएको छ ।
पञ्चको कथा केवल एउटा सानो बाँदरको कथा होइन । यो माया, सहारा र सम्बन्धको आवश्यकता कति गहिरो हुन्छ भन्ने सम्झना पनि हो । नरम खेलौना अँगालो हालेर बसिरहेको त्यो सानो जीवको दृश्यले संसारलाई एकछिन रोकिएर संवेदनशील हुन सिकाएको छ ।