त्रिशुली १ जलविद्युतमा मात्रै ५ सय ५७ जना सम्पर्कविहीन

काठमाडौं । नेपाल–चीन सीमा नजिक गएको हिमपहिरो तथा त्यसपछि भोटेकोशी÷त्रिशूली नदीमा आएको विनाशकारी बाढीका कारण रसुवा, नुवाकोट र धादिङ जिल्लामा भएको ठूलो जनधनको क्षतिप्रति माथिल्लो त्रिशूली–१ जलविद्युत आयोजनाको प्रवर्धक नेपाल वाटर एण्ड इनर्जी डेभलभपमेन्ट कम्पनी प्रालिले गहिरो दुःख व्यक्त गरेको छ । 
बाढीका कारण रसुवा जिल्लाको आमाछोदिङ्मो गाउँपालिका–१, हाकु क्षेत्र तथा उत्तरगया गाउँपालिका–१ मा निर्माणाधीन २१६ मेगावाटको माथिल्लो त्रिशूली–१ जलविद्युत आयोजनामा समेत ठूलो धनजनको क्षति पुगेको छ । उत्पादित विद्युत् आन्तरिक खपतका लागि प्रयोग हुने माथिल्लो त्रिशूली–१ आयोजना प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानीमा निर्माणाधीन सबैभन्दा ठूलो जलविद्युत आयोजना हो । 
२०८४ साउनभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्यका साथ आयोजनाको बाँधस्थल,मुख्य सुरुङ, भूमिगत विद्युतगृहलगायतका सबै क्षेत्रमा पूर्ण रुपमा काम भइरहेकामा बाढीले आयोजनाको निर्माण सम्पन्न हुनलागेको बाँधलगायतका संरचना (हेडवक्र्स) र कार्यालय तथा आवास क्षेत्र पूर्ण रुपमा बगाएको कम्पनीले जनाएको छ । बाढी आउनुअघि पूर्वसूचना जारी गरिएको भए पनि अत्यन्त छोटो समयमा ठूलो बाढी तथा लेदो आयोजनास्थलमा प्रवेश गरेका कारण निर्माणस्थल तथा कार्यालयमा कार्यरत अधिकांश कर्मचारी तथा श्रमिक सुरक्षित स्थानतर्फ जान नसकेको अवस्था देखिएको कम्पनीको भनाई रहेको छ ।
आयोजनामा प्रवद्र्धक कम्पनीसँगै परामर्शदाता ट्रयाक्टावेल तथा जेड कन्सल्ट, इन्जिनियरिङ, खरिद तथा निर्माण (इपीसी) कार्यको निर्माण व्यवसायी कोरियन कम्पनी डुसान  र उसबाट नियुक्त सिभिलतर्फको सब–कन्ट्रयाक्टर पावर चाइना  तथा इलेक्ट्रोमेकानिकलतर्फको एन्ड्रिज हाइड्रो लगायतका कम्पनीका नेपाली, कोरियाली, चिनियाँ, भारतीय तथा अन्य मुलुकका नागरिकसमेत गरी करिब  १ हजार ४ सय ३३ जना जनशक्ति आयोजनास्थलमा कार्यरत रहेको कम्पनीले जनाएको छ । त्यसमध्ये प्रवर्धक नेपाल वाटर एण्ड इनर्जी डेभलप्पमेन्ट कम्पनी प्रालिका तर्फबाट २७ जना, परामर्शदाता ट्रयाक्टावेल तथा जेड कन्सल्टकातर्फबाट २० जना, मुख्य निर्माण ठेकेदार  डुसानका तर्फबाट ७८ ,मुख्य सिभिल सहायक ठेकेदार पावर चाइनकातर्फबाट १ हजार ६९ जना र इलेक्ट्रोमेकानिकल सहायक ठेकेदार एन्ड्रिज हाइड्रोकातर्फबाट २ सय ३९ जना आयोजनामा स्थलमा कार्यरत थिए । 
यसमा नेपाल वाटर एण्ड इनर्जी डेभलभपमेन्ट कम्पनी प्रालिका १५ जना, परामर्शदाता जेड कन्सल्टका ७ जना, मुख्य निर्माण ठेकेदार  डुसानका तर्फबाट ५६ जना, मुख्य सिभिल सहायक ठेकेदार  पावर चाइनाका ३ सय ८५ जना र हाइड्रो मेकानिकल तथा इलेक्ट्रो मेकानिकल सहायक ठेकेदार  एन्ड्रिज हाइड्रोका ९४ जना सम्पर्कविहीन रहेको अवस्था रहेको छ । 
बाढीका कारण हालसम्म आयोजनामा कार्यरत करिब ५ सय ५७ जना सम्पर्क विहिन रहेको र ८७६ जना उद्धार गरिएको प्रारम्भिक विवरण रहेको छ । सम्पर्कविहीन रहेकामध्ये करिब ११५ जना हेडवक्र्स क्षेत्र तथा मुख्य सुरुङभित्र फसेको आशंका गरिएको छ । अत्यन्त विकट भौगोलिक अवस्था, बाढीबाट भएको व्यापक क्षति, सुरुङभित्रको जोखिम तथा थप पहिरोको सम्भावना, प्रतिकूल मौसमका कारण खोजी तथा उद्धार कार्य अत्यन्त चुनौतीपूर्ण बनेको छ । 
कम्पनीले आफैं तथा सरकारका सम्बन्धित निकायहरुसँगको समन्वयमा उपलब्ध सबै स्रोत, साधन, प्रविधि तथा दक्ष जनशक्ति परिचालन गर्दै बेपत्ता व्यक्तिहरूको खोजी तथा उद्धार कार्यलाई उच्च प्राथमिकतामा राखी निरन्तरता दिएको जनाइएको छ । खोजी तथा उद्धार कार्यका लागि कम्पनीको प्रयासमा कोरियाबाट विज्ञ एवम् उपकरणहरुसहित नेपाल ल्याई आयोजनास्थलमा परिचालन गरिएको छ । यसबाहेक आयोजना निर्माणमा खटिएका परामर्शदाता जेड कन्सल्ट, डुसान, पावर चाइना र एन्ड्रिज हाइड्रोले पनि आ—आफ्नोतर्फबाट सम्पर्कविहीन व्यक्तिको खोज तथा उद्धार गरिरहेका छन् । 
सम्पर्कविहीन व्यक्तिका परिवारसँग आयोजनाले नियमित सम्पर्क कायम राखेको कम्पनीले जनाएको छ । परिवारबाट प्राप्त सूचना तथा उद्घार गरिएका र्कमचारीले दिएको सुचना तथा विवरणका आधारमा सम्भावित खोजी क्षेत्र पहिचान गरी उद्धार तथा खोजीमा परिचालित टोलीलाई जानकारी गराउने व्यवस्था मिलाइएको छ । परिवारजनलाई आवश्यक परामर्श तथा मनोसामाजिक सहयोगसमेत निरन्तर उपलब्ध गराउने प्रयास भइरहेको पनि जनाइएको छ । खोजी तथा उद्धार अभियानलाई प्रभावकारी बनाउन सरकारले बनाएको वार रुम बैठकमा कम्पनीकातर्फबाट सहभागिता जनाई अवस्था जानकारी गराउँदै आइएको छ ।