निर्वाचनमार्फत नयाँ सरकार र नयाँ अपेक्षा

इतिहास सधैँ सिधा रेखामा अघि बढ्दैन । कहिले यो रोकिएजस्तो देखिन्छ, कहिले कम्पन पैदा हुन्छ, अनि फेरि गति लिन्छ । संकटका बेला नै संस्थाहरूको परीक्षण हुन्छ र त्यही बेला सामान्य नागरिकको धैर्य र साहसको पनि परीक्षा हुन्छ । पीडा र आशाबीचको सेतु सहभागिता, संयम र सिद्धान्तले जोडेको हुन्छ । निर्वाचन केवल प्रक्रिया होइन, जनताबाट वैधता पुनःस्थापित गर्ने अवसर हो । कुनै पनि प्रजातान्त्रिक समाजमा प्रतिनिधिहरु आफूलाई अनुमोदन गरियोस् भनेर जनताको बीचमा जान्छन्, जुन लोकतन्त्रको सौन्दर्य हो, आधार हो, मेरुदण्ड हो । कुनै पनि नाजुक घडीमा राष्ट्रले अराजकताभन्दा निरन्तरता रोज्दै लोकतन्त्रप्रतिको विश्वास पुनःस्थापित गर्ने हुँदा फागुन २१ गतेको निर्वाचन नयाँ निर्वाचित सरकार प्राप्त गर्ने महत्वपूर्ण अवसर हो ।
भदौ २३ र २४ गते भएको नवपुस्ताको आन्दोलनबाट विकसित राजनीतिक घटनाक्रमको कारण हुन लागेको यो निर्वाचन आफैंमा पनि विशेष र महत्त्वपूर्ण छ । निर्वाचनलाई लोकतन्त्रको आत्मा वा प्राण मान्न सकिन्छ । मतदाताहरुले स्वतन्त्र र निर्भीक रुपमा मतदान गर्न पाउनुपर्छ । कुनै पनि दबाब, डर, त्रास र प्रलोभनविना मतदाताहरुले मतदान गर्न पाए भने लोकतन्त्रको सही अभ्यास भएको मानिन्छ । निर्वाचन आयोगले आजको निर्वाचनलाई निश्पक्ष, स्वतन्त्र र मर्यादित रूपमा सञ्चालन गर्ने प्रतिबद्धता पटक पटक व्यक्त गरिसकेको छ । शान्ति सुरक्षाको सबै किसिमको प्रबन्ध मिलाई सकेको अवस्थामा पक्कै पनि मतदाताहरुको मतदानको संख्या बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
भदौ २३ र २४ गतेका राजनीतिक घटनाक्रमबाट बनेको सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा बनेको चुनावी सरकारले तोकिएको समयमा निर्वाचन गर्नु र गराउनु आफैंमा एक महत्वूर्ण कार्य हो । यो निर्वाचनले मुलुक संवैधानिक पद्धति र वर्तमान संविधानको मर्म र भावना अनुरुप अघि बढ्ने विश्वास र आधार बलियो बनेको छ । लोकतन्त्रमा मात्र विधि र पद्धतिको शासन व्यवस्था कायम रहन सक्छ । निर्वाचन नभएको अवस्थामा विभिन्न खालका शंका र अन्यौलले ठाउँ पाउने सम्भावना रहेको सन्दर्भमा निष्पक्ष निर्वाचन सम्पन्न गर्नुलाई नेपालको सफलता मान्न सकिन्छ । यस पटकको निर्वाचनमा मतदाताहरुलाई निर्भिकतापूर्वक सहभागी भएर मतदान गर्न सरकारले पटक पटक आग्रह गरेको छ ।
निर्वाचनको पूर्वसन्ध्यामा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले फागुन २१ गतेको निर्वाचनले नेपालको सामाजिक न्याय, उन्नति र प्रगतिको यात्रालाई नविन ढंगले परिभाषित गर्दै नयाँ उचाइमा पु¥याउने विश्वास व्यक्त गरेका छन् । राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीले निर्वाचन सफल बनाउन व्यक्त अभिव्यक्तिले पनि नेपालको लोकतन्त्रिक विकासमा पक्कै पनि नयाँ उचाईमा प्राप्त गर्ने आशा र विश्वास गर्न सकिन्छ । यो निर्वाचन नेपालको राजनीतिक इतिहासको जटिल मोडमा हुन लागेको हुँदा पनि यसको विशिष्ट महत्व र गरिमा रहेको छ । यो निर्वाचनले नेपाल कुनै पनि भूराजनीतिक चपेटा र जोखिमबाट बचाउने विश्वास आम नेपालीजनले गरेका छन् । मुलुकको संविधान र लोकतान्त्रिक पद्धतिलाई संरक्षण गर्नको लागि पनि निर्वाचन र मतदाताको विवेक सार्थक हुनेछ ।
बंगलादेशमा पनि निर्वाचन सम्पन्न भएर नयाँ सरकार गठन भएको छ । निर्वाचित सरकारले मात्र मुलुकले निकास दिन सक्छ । निर्वाचनको लागि सवै खालको सुरक्षा व्यवस्थापन गरेको निर्वाचन आयोगले पटक पटक जानकारी गराएको अवस्थामा मतदाताहरुलाई पक्कै पनि मतदानमा उत्साह थपेको छ । राजधानी काठमाडौं उपत्यकाबाट मात्रै ८ लाख नागरिक मतदानका लागि घरगाउँ गएको अवस्थाले आमजनमा निर्वाचनको उत्साह छ भन्ने पुष्टि हुन्छ ।
जटिल परिस्थितिमा हुन लागेको यो निर्वाचनले राजनीतिक स्थिरताको ढोका खोल्ने विश्वास छ । राजनीतिक अस्थिरताको कारण नेपालको विकास निर्माण र अर्थतन्त्रको विकास निकै पछाडी परेको अवस्था छ । यस पटकको निर्वाचनले नेपालको आर्थिक विकासको राजमार्ग कोरिने विश्वास गर्न सकिन्छ । नेपालको पछिल्लो राजनीतिक घटनाक्रमलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय र छिमेकी मुलुकहरु भारत र चीनले पनि निकै चासोको साथ हेरेको छ । पछिल्लो पटक नेपाल भूराजनीतिक जटिलता र कठिनाईमा पर्न सक्ने आशंका बढिरहेको अवस्थामा हाम्रो राजनीतिक दल र नेतृत्वले परिपक्व पनि राजनीतिक संस्कार र लोकतान्त्रिक व्यवहार प्रर्दशन गर्नुपर्ने हुन्छ । कसैलाई निषेध नगरी अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय र छिमेकी मुलुकहरुसँग सन्तुलित सम्बन्ध कायम राख्नु नेपाल जस्तो मुलुकको लागि अति आवश्यक छ । आज पश्चिम एसियाका देशहरुमा जसरी शान्ति भड्किएको छ । रसिया र युक्रेनको युद्धले विश्व जगतमा अनेक शंका आशंका र त्रास उत्पन्न भइरहेको घटनाक्रमले आज विश्व जगत तरंगित भइरहेको छ । भर्खरै अमेरिका र इजरायलले इरानमा गरेको शैन्य आक्रमणले पश्चिमी एशियाली मुलुकहरुमा भइरहेको त्रास र अशान्तबाट हाम्रो जस्तो मुलुकका लागि पनि एउटा सन्देश हुन सक्छ ।
नेपाल विश्व जगतमा शान्ति र प्रजातान्त्रिक शैली अवलम्वन गर्ने मुलुकको रुपमा चित्रण गर्न पनि यो निर्वाचन स्वतन्त्र र मर्यादित हुन आवश्यक छ । स्वतन्त्र र निष्पक्ष निर्वाचनबाट मात्र लोकतन्त्र र शुसासन कायम हुन सक्छ । आहिलेको अवस्थामा नेपाल जस्तो मुलुकका सवै खालको शक्ति र पक्षहरु आपसमा निषेध र आरोप प्रत्यारोपको राजनीतिबाट भन्दा पनि सद्भावबाट माथि उठ्नुपर्ने समय छ । घृणाको राजनीति र शैलीले हामीे कसैको जित हुन सक्दैन । त्यसैले पनि मुलुकको दिगो विकास र समृद्धिको यात्राको लागि सबै पक्षबीच न्यूनतम सहकार्य र समझदारी आवश्यक हुन्छ । लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थामा मात्र मुलुकको विकास र समृद्धि अघि बढ्न सक्छ ।  सुशिला कार्की नेतृत्वको अन्तरिम सरकारले निर्वाचनमा सबै राजनीतिक दल र पक्षलाई बढी भन्दा बढी सहभागी गराउँन पटक पटक गरेको आग्रहले पनि लोकतान्त्रिक पद्धतिको विकास र संवैधानिक निकासको लागि सरकारले गरेको प्रयासलाई प्रशंसा गर्न कन्जुस्याई गर्ने ठाउँ छैन । यो निर्वाचनमा सरकारले सबैलाई सहभागी गराएर तोकिएको मिति मै सम्पन्न गर्न जुन कसरत गरेको छ, त्यो पनि प्रशंनीय कदम मान्न सकिन्छ । चुनावी सरकारका केही मन्त्रीहरुले राजीनामा दिएर बाहिरिँदा पनि सरकार आफे लक्ष्यमा कति पनि विचलित भएको देखिएन । अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको सहयोग र समर्थन जुटाएर सरकारले निर्वाचनको वातावरण जसरी निर्माण ग¥यो, त्यो आफैंमा पनि विश्व समुदायको लागि नेपालको लोकतान्त्रिक अभ्यास उदाहरणीय हुन सक्छ । यस पटकको निर्वाचनलाई निष्पक्ष र धाँधलीरहित रुपमा सम्पन्न गर्नको लागि पनि राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय पर्यवेक्षक तथा मानव अधिकारवादी संस्थाहरु निर्वाचनको पर्यवेक्षणमा जुटेका छन् । त्यसैगरी विदेशी कुटनीतिज्ञ, मानवअधिकारकर्मी, राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय मिडिया, नागरिक समाज, बुद्धिजीवी र विभिन्न पेशकर्मीहरुले यो निर्वाचनलाई नजिकबाट नियालेको अवस्था छ । पक्कै पनि निर्वाचन शान्तिपूर्ण र भयरहित हुन विश्वास गर्न सकिन्छ । निर्वाचनलाई स्वतन्त्र र भयरहित वातावरणमा सम्पन्न गर्नु सरकारको  दायित्व पनि हो । अन्तरिम सरकारले निर्वाचन पश्चात जनताबाट अनुमोदित सरकारलाई सत्ता हस्तान्तरण गर्नु विश्व समुदायको लागि नेपालको उदाहरणीउ लोकतान्त्रिक अभ्यास हुनेछ ।
आसन्न निर्वाचन सामान्य प्रक्रिया होइन, संक्रमणको निर्णायक मोड हो । जेनजी पुस्ताले उठाएको पारदर्शिता, जवाफदेहिता र अवसर समानताको मागले राजनीतिक संरचनालाई पुनर्विचार गर्न बाध्य पारेको छ । संविधानसम्मत बाटोबाहिर बनेको अन्तरिम व्यवस्थामाथि उठेका प्रश्नहरूको अन्तिम उत्तर अब जनादेशले दिनेछ । लामो समयसम्म फैलाइएको संशय धुमिल भएको छ र देश लोकतान्त्रिक अभ्यासको महायज्ञमा होमिएको छ । नयाँ मतदाताको चेतना, डिजिटल युगको अपेक्षा र उत्तरदायी शासनको चाहनाले यस निर्वाचनलाई विशेष बनाएको छ । स्वतन्त्र र निष्पक्ष मतदानमार्फत संविधानको लय पुनस्र्थापित हुने विश्वास बलियो छ । स्थायित्व र अग्रगमनको आधार यही जनादेशले तयार गर्नेछ ।
दलहरु जनताबाट अनुमोदित भएर निर्वाचनबाट शासन सत्तामा आउनु आफैंमा महत्वपूर्ण मानिन्छ । यो विश्व समुदायको लागि पनि नेपालको निर्वाचन उत्कृष्ट उदाहरण बन्न सक्छ । त्यसैले पनि देशभरका मतदान केन्द्रहरुमा सुरक्षित र निष्पक्ष तरिकाबाट मतदाताहरुले मतदान गर्न सक्ने वातावरण निर्माण गरेर सरकारले फागुन २१ गतेको निर्वाचनले मुलुकको संवैधानिक मर्म र भावनालाई पक्कै पनि आत्मसाथ गर्नेछ ।   निर्वाचन नेपालको राजनीतिक इतिहासमा पक्कै पनि नयाँ बाटो र राजमार्ग कोर्न सक्छ । नेपालको भविष्य निर्माण हामी सबै नेपालीको हातमा छ ।