खाडीराष्ट्र नयाँ हतियारका लागि विकल्प मुलुक खोज्दै

दुबई । छ हप्तासम्म लगातार भएको हवाई बमबारीले खाडी मुलुकका वायु प्रतिरक्षा भण्डारहरू ठूलो मात्रामा कमजोर बनायो । अब ती देशहरू पुनः हतियार जुटाउने दौडमा छन् ।
अमेरिका र इरानबीच कमजोर युद्धविराम लागू भएको अवस्थामा, यस क्षेत्रका अमेरिकी हतियार प्रणालीका प्रमुख ग्राहक र अमेरिकाका निकट सहयोगी राष्ट्रहरूले अब वैकल्पिक मिसाइल प्रतिरक्षा प्रणालीको खोजीमा विश्वका अन्य हतियार उत्पादक मुलुकतर्फ नजर दौडाइरहेका छन् । उनीहरू जसरी हुन्छ, आफ्नो सुरक्षा क्षमता चाँडै बढाउने उपायहरू अपनाइरहेका छन् ।
साउदी अरब, कतार र संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) दक्षिण कोरियाली मिसाइल प्रतिरक्षा प्रणाली, लक्ष्यमा ठोक्किएर नष्ट गर्ने युक्रेनी ड्रोनहरू र परम्परागत अमेरिकी ग्याटलिङ गनहरूतर्फ नजर लगाइरहेका छन् । उनीहरूले बेलायतको क्याम्ब्रिज एरोस्पेसजस्ता स्टार्टअप कम्पनीहरूबाट नयाँ उपकरणहरू लिन पनि खोजिरहेका छन् । बेलायतले शुक्रबार दिएको जानकारीअनुसार उक्त कम्पनीले खाडी मुलुकहरूलाई साना र सस्तो मिसाइल आपूर्ति गर्नेछ ।
यो तीव्र खोजीले अमेरिका र खाडी देशहरू इरानका प्रत्याक्रमण आक्रमणको दायरा कति ठूलो छ भन्ने कुरामा आश्चर्यचकित भएको देखाउँछ । साथै, सस्ता ड्रोनहरूले ठूलो मात्रामा आक्रमण सम्भव बनाएको पनि यसले देखाएको छ । यसले २०२२ मा रूसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेयता बढ्दो मागको बाबजुद हतियार उद्योगको उत्पादन क्षमता सीमित रहेको समस्या पनि उजागर गरेको छ । विशेषगरी अमेरिकी हतियार उद्योगले सम्भावित ठूला अर्डर गुमाउने जोखिम देखिएको छ ।
बर्नस्टिनका विश्लेषक एड्रियन राबियरका अनुसार, नयाँ उत्पादन क्षमता बढाउन लगानी सुरु भइसकेको छ तर हालको माग पूरा गर्न आवश्यक स्तरमा पुगेको छैन । साउदी अरबले जापानसँग पनि सम्पर्क गरेको छ, जसले पेट्रिअट इन्टरसेप्टर प्रणाली उत्पादन गर्छ । साथै उसले दक्षिण कोरियाका हानवा र लिग नेक्ट वन कम्पनीसँग उनीहरूको एम–साम प्रणालीलाई आपूर्ति छिटो गर्न अनुरोध गरेको छ । एम–साम मध्यम दूरीको सतहदेखि आकाशसम्म हान्न सक्ने मिसाइल प्रणाली हो । यसले ड्रोन, मिसाइल र विमानलाई रोक्न सक्छ । दक्षिण कोरियाली एक सांसदका अनुसार यो प्रणाली युएईले पनि इरानी हतियारहरू रोक्न प्रयोग गरिसकेको छ ।
रियाधले युक्रेनसँग रक्षा सहकार्य सम्झौता पनि गरेको छ जसमा हतियार उत्पादन र अनुभव आदान–प्रदान समावेश छ । कतारले पनि युक्रेनसँग सहकार्य सम्झौता गरेको छ । कतारी अधिकारीहरू हालै युक्रेनको एक सैन्य प्रशिक्षण केन्द्र पुगेका थिए । त्यहाँ उनीहरूले इन्टरसेप्टर ड्रोनको अभ्यास हेरे र देशका प्रमुख रक्षा कम्पनीका प्रतिनिधिहरूसँग भेटघाट गरे । युएईका एक प्रवक्ताले भने, देशसँग ‘विविध, एकीकृत र बहु–स्तरीय वायु प्रतिरक्षा प्रणाली’ रहेको र ‘मजबुत रणनीतिक हतियार भण्डार’ रहेको बताए । साउदी अधिकारीले भने, ‘हामी अमेरिकी आपूर्तिकर्तासँग निरन्तर काम गरिरहेका छौं तर अन्य देशहरूसँग पनि उत्कृष्ट सम्बन्ध छ ।’
कतारले भने यस विषयमा प्रतिक्रिया दिएन । तर कतारी अधिकारीहरूले सार्वजनिकरूपमा आफूहरू हतियार भण्डारको अभावमा नरहेको बताएका छन् ।
युक्रेनी कम्पनी र सैन्य इकाइहरूका अनुसार खाडी देशका अधिकारीहरूले इन्टरसेप्टर ड्रोन र इलेक्ट्रोनिक वारफेयर उपकरणको माग गरेका छन् । तर युक्रेनी हतियार निर्माताहरूसँग निर्यात गर्न पर्याप्त आपूर्ति वा क्षमता नहुन सक्छ । निर्यातका लागि सरकारी अनुमति आवश्यक हुन्छ ।
युएईले युक्रेनसँग रक्षा सहकार्य सम्झौताबारे छलफल गरिरहेको छ र दक्षिण कोरियाली कम्पनीहरूसँग थप इन्टरसेप्टर मिसाइल आपूर्तिका लागि अनुरोध गरेको छ । यो समस्याको मूल कारण भनेको अमेरिकी हतियार उत्पादन विश्वभरको युद्धको मागसँग तालमेल गर्न नसक्नु हो । ट्रम्प प्रशासनले युएई, कुवेत र जोर्डनलाई २३ अर्ब डलर बराबरको हतियार बिक्री गरेको थियो । यसमा वायु प्रतिरक्षा प्रणाली, राडार र पेट्रिओट प्याक थ्रीजस्ता मिसाइलहरू समावेश छन् । तिनको उद्देश्य इरानी आक्रमणबाट रक्षा गर्नु हो । तर यीमध्ये केही आपूर्तिहरू आउन वर्षौं लाग्नेछ । लगभग २० देशहरूले पेट्रिओट प्रणाली प्रयोग गर्छन् र युक्रेन युद्धका कारण यसको भण्डार पहिले नै घटिसकेको छ ।
त्यहाँ छिटो उपलब्ध हुने कम प्रविधियुक्त विकल्पहरू पनि छन् । आरटीएक्सको रेथिअन शाखाले आफ्नो फालंकस रेपिडफायर गेटलिन गन आपूर्तिबारे निकै सोधखोज भएको बताएको छ । यो प्रणाली जहाज तथा अन्य प्लेटफर्ममा जडान गर्न सकिन्छ । युक्रेनमा ड्रोनहरू रोक्न ट्रकमा जडान गरिने गोलीमा आधारित हतियारहरू पनि सस्तो र प्रभावकारी विकल्प साबित भएका छन् । खाडी देशहरूले पनि यस्तै विकल्पहरू खोजिरहेका छन् ।
गएको महिना, खाडीका विभिन्न देशका अधिकारीहरूले लण्डनमा रक्षा कम्पनीहरूसँग भेट गरेका थिए । बेलायती रक्षामन्त्री लुक पोलार्डले उनीहरूलाई सोधेका थिए, ‘तपाईंहरू ३०, ६० र ९० दिनभित्र के उपलब्ध गराउन सक्नुहुन्छ ?’