एर्लिङ हालान्डको असाधारण फुटबल यात्रा

एर्लिङ हालान्डका बाल्यकालका प्रशिक्षक एस्पेन उन्डहाइमलाई उनीसँगको पहिलो भेट अझै ताजै लाग्छ । अहिलेका विश्वप्रसिद्ध स्ट्राइकर त्यतिबेला आजजस्तो बलियो शारीरिक बनावट भएका थिएनन् । तर उन्डहाइमले त्यो “दुब्लो” केटामा सानैदेखि केही विशेष गुण देखेका थिए । उनमा फुटबलप्रतिको अथाह लगाव र गोल गर्ने अद्भुत प्रवृत्ति थियो ।
उनीहरू पहिलो पटक नर्वेको दक्षिणी क्षेत्रमा रहेको ब्रिने एफके क्लबमा भेटिएका थिए । उन्डहाइम त्यतिबेला पनि र अहिले पनि क्लबका युवा प्रशिक्षक हुन् । हालान्ड करिब आठ वर्षका थिए र फुटबल सिक्न उत्सुक हजारौं स्थानीय बालबालिकामध्ये एक थिए ।
‘उनमा विशेष कुरा के थियो भने उनी सधैं गोल गर्ने अवसर खोजिरहन्थे । गोल गर्न सक्ने अवस्थामा नभए पनि उनी लगातार दौडिन्थे र आफूलाई गोल गर्न सक्ने ठाउँमा पु¥याउने प्रयास गर्थे,’ उन्डहाइमले भने, ‘गोल गरेपछि उनी अत्यन्तै खुसी हुन्थे र मैदानभरि दौडिएर उत्सव मनाउँथे । सानो उमेरमै मैले उनीभित्र गोल गर्ने स्वाभाविक क्षमता देखेको थिएँ ।’
त्यतिबेला कसैले कल्पना नगरेको हुन सक्छ, तर यही गोल गर्ने क्षमता नै पछि हालान्डलाई विश्व फुटबलको सर्वोच्च स्तरसम्म पु¥याउने आधार बन्यो । उनको कीर्तिमान आफैं बोल्छ । म्यानचेस्टर सिटीमा बिताएका चार सिजनमध्ये तीन पटक उनी प्रिमियर लिगका सर्वाधिक गोलकर्ता बने । साथै, उनले केवल १११ लिग खेलमै १०० गोल पूरा गर्दै यो उपलब्धि हासिल गर्ने सबैभन्दा छिटो खेलाडीको कीर्तिमान पनि बनाए ।
२५ वर्षीय हालान्डले यस गर्मीमा नर्वेलाई सन् १९९८ पछि पहिलो पटक विश्वकपमा पु¥याउन पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले । विश्व फुटबलको सबैभन्दा ठूलो मञ्चमा पनि उनी चम्किएका छन् । हालसम्म उनले चार गोल गरिसकेका छन् । यस विश्वकपमा उनीभन्दा बढी गोल केवल लियोनेल मेस्सीले गरेका छन् । आज राउन्ड अफ ३२ मा आइभरी कोस्टविरुद्ध हुने खेलमा उनी आफ्नो गोल संख्या अझ बढाउने प्रयासमा हुनेछन् । तर चर्चा, प्रसिद्धि र करोडौं डलरका सम्झौताभन्दा धेरै पहिले हालान्ड आफ्नै सानो नर्वेली सहरका सामान्य बालक थिए ।
उन्डहाइम सम्झन्छन्, हालान्ड र उनका साथीहरू गाउँको एउटा इनडोर फुटबल मैदानमै हुर्केजस्तै थिए । खान, सुत्न वा विद्यालय जानुबाहेक उनी प्रायः त्यही मैदानमा आफूभन्दा एक वर्ष जेठा साथीहरूसँग बल खेलिरहेको भेटिन्थे । पछि उनी विद्यालयपछि हप्तामा तीन दिन उन्डहाइमले सञ्चालन गर्ने प्रशिक्षण कार्यक्रममा सहभागी हुन थाले । केही वर्षपछि उनलाई ब्रिनेको युवा टोलीमा समावेश गरियो । ‘त्यतिबेला उनी लगभग बायाँ खुट्टामै मात्र निर्भर थिए,’ उन्डहाइमले भने, ‘त्यसैले दायाँ खुट्टाले राम्रो खेल्न उनले निकै मेहनत गर्नुप¥यो तर सबैभन्दा ठूलो कुरा उनको मानसिकता थियो । यदि साथीहरूले उनलाई बल दिएनन् भने उनी निकै रिसाउँथे । सजिलो अवसरमा गोल गर्न नसके आफैंसँग पनि धेरै असन्तुष्ट हुन्थे । यही कुरा उनलाई अरूभन्दा फरक बनाउँथ्यो ।’
त्यही आक्रामक मानसिकता आज पनि उनको खेलमा देखिन्छ । यस सिजन एफए कप जित्दा समेत अन्तिम आक्रमणमा टोलीका एक खेलाडीले पास नदिएको भन्दै उनी निकै निराश भएका थिए । यही जित्ने चाहना र गोल गर्ने भोकले उनलाई आजको गोल मेसिन बनाएको हो । तर महत्त्वपूर्ण कुरा के भने हालान्डले त्यो आक्रामक ऊर्जा कहिले प्रयोग गर्ने र कहिले नियन्त्रण गर्ने भन्ने राम्रोसँग जान्दछन् । उनी त्यसलाई टोलीको हितमा प्रयोग गर्छन्, विनाशकारी रूपमा होइन ।
यो मानसिकता कहाँबाट आयो भन्ने स्पष्ट छैन । तर उनका पूर्वप्रशिक्षकका अनुसार त्यसका दुई मुख्य कारण छन् । पहिलो, ब्रिनेको मेहनती कृषक समुदायमा हुर्किएको वातावरणले उनलाई मानसिक रूपमा बलियो बनायो । दोस्रो, उनका पिता आल्फ–इङ्गे हालान्डबाट उनले राम्रो मार्गदर्शन पाए । आल्फ–इङ्गे पनि म्यानचेस्टर सिटीका पूर्वव्यावसायिक फुटबलर थिए । यद्यपि, चर्चित बाबुको छोरा भए पनि हालान्डमाथि अतिरिक्त दबाब थिएन । बाल्यकालमा उनी केवल खेलको आनन्द लिन फुटबल खेल्थे ।
‘उनी सामान्य गाउँले केटा थिए,’ उन्डहाइम मुस्कुराउँदै भन्छन्, ‘उनी निकै रमाइला थिए । प्रश्नको तुरुन्तै जवाफ दिन्थे । खेलअघि र खेलपछि साथीहरूलाई हँसाउन मन पराउँथे । अहिले पनि उनको अन्तर्वार्ता सुन्दा मलाई त्यही ब्रिनेको केटा सम्झना आउँछ । उनी खासै बदलिएका छैनन् ।’
तर उमेर बढ्दै जाँदा अवस्था गम्भीर बन्दै गयो । १५ वर्षको उमेरमै उनी ब्रिनेको यू–१८ टोलीबाट खेल्न थाले र नर्वेका अन्य क्लबहरूको ध्यान आकर्षित गर्न थाले । सन् २०१७ मा उनी नर्वेका ठूला क्लबमध्ये एक मोल्डेमा आबद्ध भए । सुरुमा रिजर्भ टोलीबाट खेले पनि उनले चाँडै पहिलो टोलीमा स्थान बनाए र लगातार गोल गर्दै युरोपका ठूला क्लबहरूको ध्यान खिचे । त्यही समय उनी राष्ट्रिय टोलीको नजरमा पनि परिरहेका थिए ।
हाल अमेरिकाको एनडब्लूएसएल क्लब एन्जेल सिटीका सहायक प्रशिक्षक रहेका लाइफ गुन्नार स्मेरुडले आफ्नो प्रशिक्षक जीवन नर्वेमै सुरु गरेका थिए । उनी मनोवैज्ञानिकका रूपमा पनि काम गरिसकेका छन् । नर्वेका यू–१८, यू–२१ तथा पुरुष र महिला राष्ट्रिय टोलीको पनि उनले प्रशिक्षण सम्हालेका थिए । स्मेरुड भन्छन्, सानैदेखि एर्लिङ नामका प्रतिभाशाली खेलाडीबारे चर्चा सुनिन्थ्यो, तर सुरुमा त्यो असाधारण थिएन । ‘मैले उनलाई निकै सानैदेखि देखेको हुँ,’ उनले भने, ‘नर्वेमा १४ र १५ वर्षका खेलाडीका लागि प्रतिभा शिविर आयोजना हुन्छ । उनमा असाधारण लगाव थियो । हामी प्रतिभाभन्दा पनि खेलप्रतिको जुनून खोज्थ्यौं, र त्यो गुण उनीमा स्पष्ट देखिन्थ्यो । उनी फुटबललाई अत्यन्तै माया गर्थे । तर उनको विकास निकै रोचक थियो । पछि गएर उनी अचानक धेरै अघि बढे । उनी राम्रो खेलाडी त थिए, तर सुरुमा सबैले कुरिरहेको सुपरस्टार भने थिएनन् ।’
त्यसपछि हालान्डको शारीरिक विकास तीव्र रूपमा भयो । सानैदेखि आफूभन्दा बलिया डिफेन्डरहरूविरुद्ध खेल्दा उनले चतुराइका साथ खेल्न सिके । किशोरावस्थामा उनको उचाइ र शरीर दुवै बढ्न थाले । अहिले त्यही शारीरिक शक्ति र गतिका कारण उनी विश्वका उत्कृष्ट डिफेन्डरलाई समेत सहजै चुनौती दिन सक्छन् । स्मेरुडका अनुसार बाल्यकालमा शारीरिक रूपमा कमजोर हुनु नै उनको विकासका लागि फाइदाजनक बन्यो ।
‘सानो उमेरमा धेरै ठूलो शरीर नभएका खेलाडीहरू चतुर बन्न बाध्य हुन्छन्,’ उनले भने, ‘यदि बाल्यकालमै धेरै बलिया भयौ भने केवल शारीरिक क्षमतामै भर पर्ने बानी बस्न सक्छ । हालान्डसँग त्यो सुविधा थिएन । त्यसैले उनले समय मिलाउने, सही स्थानमा पुग्ने, चलायमान रहने र प्रविधिमा मेहनत गर्नुप¥यो । त्यसैले त्यो अनुभवले उनलाई अझ राम्रो खेलाडी बनायो । अहिले शीर्ष स्तरको फुटबलमा उनको बलियो शारीरिक बनावट थप फाइदाजनक बनेको छ ।’
हालान्डले विभिन्न उमेर समूहबाट नर्वेको प्रतिनिधित्व गरे । तर सन् २०१९ को यू–२० विश्वकपमा उनले विश्वभरको ध्यान ताने । नर्वे समूह चरणबाटै बाहिरिए पनि हालान्ड प्रतियोगिताका सर्वाधिक गोलकर्ता बने । उनले होन्डुरसमाथिको १२–० को ऐतिहासिक जितमा एकै खेलमा नौ गोल गरेका थिए । त्यतिबेला स्मेरुड यू–२१ टोलीका प्रशिक्षक थिए । उनका अनुसार त्यस प्रतियोगितापछि हालान्डलाई सिधै सिनियर राष्ट्रिय टोलीमा बोलाइयो । त्यही समय उनी अस्ट्रियाको आरबी साल्जबर्गमा पुगे, जहाँ उनले आफ्नो उत्कृष्ट प्रदर्शनलाई निरन्तरता दिए ।
अस्ट्रियामा पहिलो सिजनमै उनले २२ खेलमा २८ गोल गरे । च्याम्पियन्स लिगका ६ खेलमा आठ गोल गर्दै उनले युरोपका शीर्ष क्लबहरूको ध्यान खिचे । विशेष गरी म्यानचेस्टर युनाइटेडले उनलाई नजिकबाट नियालेको थियो । तर अन्ततः जर्मन क्लब बोरुसिया डर्टमुन्डले २०१९ मा करिब २ करोड डलरभन्दा बढीमा उनलाई अनुबन्ध ग¥यो । बुन्डेसलिगामा उनले लगातार उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै विश्व फुटबलका सबैभन्दा खोजिएका स्ट्राइकरमध्ये एक बने ।
सन् २०२२ मा उनी म्यानचेस्टर सिटी पुगे । त्यसपछि चार सफल सिजन र थुप्रै उपाधि जितिसके पनि उनलाई बाल्यकालदेखि चिन्नेहरूका लागि उनी अझै पनि ब्रिनेकै त्यही केटा हुन् । ‘उनको सबैभन्दा ठूलो विशेषता भनेकै उनी उही व्यक्ति बनेर रहनु हो,’ स्मेरुड भन्छन्, ‘उनी असल साथी हुन्, असल मानिस हुन् । सफलता पाएपछि पनि उनी बदलिनेछन् भन्ने मलाई लाग्दैन । सफलतासँगै आउने चुनौती सधैं हुन्छ । तर उनी त्यसलाई राम्रोसँग सम्हाल्नेछन् भन्नेमा म विश्वस्त छु । उनी यस्तो ठाउँबाट आएका छन् जहाँ मानिसहरूले उनी धेरै बदलिएको महसुस गरे भने सिधै भनिदिन्छन् । उनलाई आफ्नो जन्मस्थान र त्यहाँका मानिसहरू अत्यन्त प्रिय छन् । यदि उनले उनीहरूको सम्मान गुमाए भने त्योभन्दा ठूलो कुरा उनको लागि अरू केही हुनेछैन ।’
यस विश्वकपमा हालान्डले विश्वभरका समर्थकको मन जितिरहेका छन् । सामाजिक सञ्जालमा पनि उनीप्रतिको आकर्षण झन् बढेको छ तर उनी जति नै प्रसिद्ध बने पनि उनको जन्मथलो ब्रिनेको समर्थन कहिल्यै कम हुने छैन । नर्वे र फ्रान्सबीचको समूह चरणको अन्तिम खेल हेर्न ब्रिनेको त्यही इनडोर मैदानमा करिब एक हजार युवा खेलाडी भेला भएका थिए, जहाँ कहिल्यै हालान्डले फुटबल खेलेका थिए । त्यो खेलमा उनी मैदानमा उत्रिएनन्, तर त्यस दृश्यले नयाँ पुस्तामा उनले छाडेको प्रभाव स्पष्ट देखायो ।
‘हामी उनलाई लिएर अत्यन्त गर्व गर्छौं,’ उन्डहाइम भन्छन्, ‘हाम्रो इनडोर रंगशालामा उनको ५० मिटर अग्लो र १५ मिटर चौडा भित्तेचित्र छ । उनी यहाँ अत्यन्त लोकप्रिय छन् ।’